CẦU SẮT NON NƯỚC: BẢN HÙNG CA THÉP TRÊN DÒNG SÔNG ĐÁY
“Lênh đênh qua cửa Thần Phù
Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm”
Câu ca xưa dẫu nói về sự hiểm nguy của cửa biển năm nào, nhưng trong tâm thức người dân vùng cửa sông Đáy, nó còn gợi nhắc về bản lĩnh kiên cường và ý chí chế ngự nghịch cảnh. Nằm nép mình dưới chân núi Thúy kỳ vĩ, bắc ngang dòng sông Đáy nối liền 2 be boè Ninh Bình, cầu sắt Non Nước đứng đó như một pho sử bằng thép, lặng lẽ mà kiêu hãnh soi bóng thời gian.
Được người Pháp khởi công từ năm 1901 để phục vụ tuyến đường sắt xuyên Việt, cây cầu với dàn thép hình chữ K đặc trưng đã sớm trở thành một phần máu thịt của mảnh đất Ninh Bình. Không chỉ là một công trình kỹ thuật, cầu sắt Non Nước mang trên mình sứ mệnh của một "yết hầu" giao thông quan trọng bậc nhất. Chính vì mang trên mình vị thế chiến lược ấy, cầu sắt Non Nước cũng đồng thời phải gánh chịu thân phận gian truân, khi luôn là mục tiêu hàng đầu bị bom đạn kẻ thù nhắm đến trong những thời khắc sinh tử của dân tộc."
Lịch sử cây cầu gắn liền với những thời khắc sinh tử, nơi lòng quả cảm chiến thắng nỗi sợ hãi. Đó là đêm mùng 6 rạng sáng mùng 7/11/1929, giữa vòng vây canh phòng nghiêm ngặt của kẻ thù, người thanh niên cộng sản Lương Văn Tụy đã thực hiện một chuyến băng cầu định mệnh. Anh đã vượt qua lọng súng quân thù tại cầu sắt Non Nước để cắm lá cờ búa liềm đỏ rực lên đỉnh núi Thúy, thắp lên ngọn lửa cách mạng rực cháy, cổ vũ tinh thần sục sôi cho quân dân khắp vùng sơn thủy hữu tình.
Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1965 – 1972), bến phà và cầu Non Nước trở thành "tọa độ chết", hứng chịu những trận mưa bom bão đạn thảm khốc. Đế quốc Mỹ điên cuồng đánh phá nơi này nhằm chặt đứt "mạch máu" chi viện cho tiền tuyến miền Nam.
Nhưng, sắt thép của bom đạn không khuất phục được ý chí con người. Giữa những năm tháng hừng hực lửa cháy ấy, cầu Non Nước đã hóa thành trận địa. Lực lượng thanh niên xung phong, công nhân đường sắt và quân dân Ninh Bình đã bám trụ kiên cường trên từng thanh ray, nhịp dầm. Máu và mồ hôi đã thấm xuống dòng sông Đáy để giữ cho mạch máu giao thông không bao giờ ngừng chảy. Khi cầu bị đánh sập, huyền thoại "phà ray" ra đời – một sáng tạo độc nhất vô nhị đưa những toa tàu vượt sông ngay dưới tầm bay của địch, minh chứng cho tinh thần quyết tử: "Tàu chưa qua, nhà không tiếc".
Tầm quan trọng của cầu Non Nước không chỉ dừng lại ở giá trị quân sự, mà còn là biểu tượng của sự kết nối và thống nhất. Dẫu địa giới hành chính có bao phen thay đổi, cây cầu sắt vẫn là gạch nối vĩnh cửu giữa quá khứ và hiện tại, giữa hai bờ vui của một đất nước hòa bình.
Hôm nay, đứng từ đỉnh núi Thúy nhìn xuống, hình bóng cây cầu sắt rêu phong in trên dòng nước phẳng lặng như một dấu lặng đầy chiêm nghiệm. Đó là lời nhắc nhở đanh thép về một thời đại mà ý chí con người đã chiến thắng sắt thép của kẻ thù. Cầu sắt Non Nước sẽ mãi là chứng nhân thép, một di sản sống động cho khát vọng hòa bình và tinh đoàn kết bất diệt của người dân đất cố đô.
