Câu trả lời trấn an vua giữa lúc quân Mông Cổ đang tiến sát kinh thành
Trước đội quân được đồn đại là "đi đến đâu cỏ không mọc đến đó", nhà vua không giấu nổi nỗi lo sợ, hỏi ý kiến vị đại thần dày dạn nhất triều đình về việc nên đánh hay nên hàng — và câu trả lời ông nhận được ngắn gọn, dứt khoát đến mức không còn chỗ cho sự do dự.
Trần Thủ Độ là đại công thần khai quốc của nhà Trần, người có công lớn giúp vua Trần Thái Tông dẹp yên các thế lực cát cứ trong nước như Nguyễn Nộn, Đoàn Thượng, chỉnh đốn triều chính, đưa nước Đại Việt bước vào giai đoạn cường thịnh những năm đầu triều đại.
Năm 1257, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược lần thứ nhất, trước sức mạnh của đội quân được đồn đại là hùng mạnh bậc nhất thời bấy giờ — nơi vó ngựa đi qua "cỏ không mọc được" — vua Trần Thái Tông không khỏi lo lắng trước viễn cảnh binh lực chênh lệch, đã tìm đến hỏi ý kiến Thái sư Trần Thủ Độ về việc nên quyết chiến hay tìm đường cầu hòa, đầu hàng để tránh binh đao tàn khốc cho muôn dân.
Trước câu hỏi mang tính sống còn ấy, Trần Thủ Độ đã dõng dạc đáp lời bằng một câu nói ngắn gọn nhưng đầy khí phách: "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo." Câu trả lời thể hiện quyết tâm chiến đấu đến cùng, khẳng định chừng nào ông còn sống thì sẽ còn chỉ huy quân dân chống giặc đến hơi thở cuối cùng, không hề có ý định khuất phục trước ngoại bang. Chính sự khảng khái ấy đã trấn an được tinh thần của nhà vua, củng cố quyết tâm kháng chiến của cả triều đình giữa thời khắc nguy nan nhất.
Nhờ tinh thần kiên quyết ấy được truyền xuống toàn quân, quân dân Đại Việt đã tổ chức kháng cự quyết liệt, cuối cùng đánh bật được quân Nguyên Mông ra khỏi bờ cõi trong cuộc xâm lược lần thứ nhất năm 1258. Câu nói của Trần Thủ Độ về sau trở thành một trong những lời tuyên ngôn khí phách được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, biểu trưng cho tinh thần không bao giờ khuất phục trước kẻ thù dù đối diện với hiểm nguy lớn đến đâu.
