Câu truyện số 198

NGƯỜI CON PA KÔ ĐƯỢC BÁC HỒ ĐẶT TÊN

(Câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai)

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những bản làng của đồng bào Pa Kô nép mình bên sườn núi, có một chàng trai đã trở thành niềm tự hào của cả dân tộc mình. Từ một người du kích nơi biên giới, ông trở thành người dân tộc Pa Kô đầu tiên ở miền Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là Hồ Đức Vai, tên gọi do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt cho ông.

Ông sinh năm 1940 tại vùng A Lưới, Thừa Thiên Huế. Thuở nhỏ, cuộc sống của đồng bào Pa Kô vô cùng khó khăn. Núi rừng là mái nhà, con suối là nguồn sống, nhưng chiến tranh đã khiến những bản làng yên bình liên tục bị càn quét.

Khi cách mạng đến với A Lưới, chàng trai A Vai hăng hái tham gia lực lượng du kích. Ban đầu, ông làm liên lạc, vận động đồng bào không theo địch, hướng dẫn bà con dựng làng chiến đấu, vót chông, tích trữ lương thực cho cách mạng. Không lâu sau, ông được bầu làm Tiểu đội trưởng du kích đầu tiên của người Pa Kô trên dãy Trường Sơn.

Hiểu từng khe suối, từng lối mòn và từng cánh rừng, A Vai cùng đồng đội thường chọn những trận đánh nhỏ nhưng bất ngờ. Họ xuất hiện rất nhanh rồi rút lui vào rừng sâu trước khi đối phương kịp tổ chức phản kích.

Có lần, địch mở cuộc càn quét lớn vào bản làng. Thay vì đối đầu trực diện, A Vai chia lực lượng thành nhiều tổ nhỏ, liên tục đánh nghi binh từ nhiều hướng. Đối phương tưởng mình đang đối đầu với một lực lượng đông đảo nên buộc phải dừng bước.

Từ năm 1961 đến năm 1965, ông tham gia hàng chục trận chiến đấu, trực tiếp tiêu diệt nhiều sinh lực đối phương và góp phần giữ vững vùng căn cứ cách mạng ở A Lưới. Tinh thần gan dạ và cách đánh linh hoạt của ông khiến đồng đội vô cùng khâm phục.

Năm 1965, A Vai được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là niềm vinh dự không chỉ của riêng ông mà còn của cả đồng bào Pa Kô.

Trong những lần ra thăm miền Bắc, ông đã nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Biết chàng trai người Pa Kô luôn một lòng theo cách mạng, Bác Hồ đã đặt cho ông cái tên mới: Hồ Đức Vai.

Từ đó, ông mang họ Hồ với niềm tự hào sâu sắc và trở về quê hương tiếp tục vận động đồng bào đoàn kết, chiến đấu bảo vệ bản làng. Câu chuyện ấy đã góp phần lan tỏa họ Hồ trong cộng đồng các dân tộc ở A Lưới như một biểu tượng của lòng biết ơn đối với Bác.

Sau ngày đất nước thống nhất, Hồ Đức Vai tiếp tục công tác tại địa phương, từng đảm nhiệm nhiều cương vị như Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới và Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện A Lưới. Dù ở cương vị nào, ông cũng luôn giữ lối sống giản dị, gần gũi với đồng bào.

Năm tháng qua đi, những cánh rừng Trường Sơn đã xanh trở lại. Nhưng với người dân A Lưới, câu chuyện về Hồ Đức Vai vẫn được kể cho con cháu như một biểu tượng của lòng dũng cảm, sự trung thành với cách mạng và niềm tự hào của đồng bào Pa Kô.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: Giai đoạn 1960–1965.