CÂY CỌ VÀNG NGÃ XUỐNG DƯỚI CHÂN ĐÈO LŨNG LÔ

Tô Ngọc Vân là một trong những họa sĩ vĩ đại nhất của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông nổi tiếng với những bức tranh sơn dầu lãng mạn, tôn vinh vẻ đẹp đài các của thiếu nữ Hà Thành như bức "Thiếu nữ bên hoa huệ". Nhưng khi đất nước lâm nguy, người họa sĩ tài hoa ấy đã từ bỏ chốn phồn hoa, khoác ba lô lên Việt Bắc, hòa mình vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Từ một người vẽ tranh trong các salon sang trọng, Tô Ngọc Vân đi dép lốp, lội bùn, theo sát gót những đoàn quân. Nét cọ của ông chuyển sang vẽ những chị dân quân, những anh bộ đội, những bà mẹ kháng chiến. Ông dùng tài năng của mình để cổ vũ tinh thần chiến đấu và ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất của lịch sử. Năm 1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ nổ ra, Tô Ngọc Vân tình nguyện xin ra mặt trận. Ông nói: "Tôi phải vẽ những người anh hùng ngay trong lửa đạn".

Tháng 5 năm 1954, trên chặng đường hành quân đầy gian khổ qua đèo Lũng Lô (ranh giới giữa Yên Bái và Sơn La), Tô Ngọc Vân không ngừng nghỉ lấy sổ tay ra ký họa cảnh bộ đội kéo pháo, dân công hỏa tuyến tải đạn. Ông làm việc say sưa đến mức quên đi hiểm nguy xung quanh. Ngày 17 tháng 5 năm 1954 (ngay sau ngày Điện Biên Phủ toàn thắng), khi đang mải mê phác thảo cảnh đèo núi hùng vĩ tại khu vực Ba Khe, một trận bom ác liệt của máy bay Pháp bất ngờ dội xuống. Tô Ngọc Vân đã trúng mảnh bom và anh dũng hy sinh. Trong chiếc ba lô cũ kỹ của người họa sĩ tài danh, đồng đội tìm thấy những bức ký họa cuối cùng vẫn còn vương mùi khói súng, ghi lại sinh động không khí hào hùng của chiến dịch lịch sử.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Họa sĩ Tô Ngọc Vân là minh chứng cho tinh thần "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận". Ông đã từ bỏ tháp ngà nghệ thuật để tắm mình trong máu và bùn của dân tộc. Sự hy sinh của ông trên chiến trường Điện Biên Phủ là sự đánh đổi tận cùng của một người nghệ sĩ vì cái đẹp lớn lao nhất: Độc lập tự do của Tổ quốc. Tôi luôn giáo dục các em học sinh trường Ngô Quyền rằng, dù chúng ta có năng khiếu nghệ thuật, thì tài năng ấy phải được dùng để cống hiến cho quê hương, giống như cây cọ vàng Tô Ngọc Vân năm xưa.