CÂY ĐÀN MANDOLIN GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

CÂY ĐÀN MANDOLIN GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

Nếu phải chọn một âm thanh tiêu biểu của chiến trường, nhiều người sẽ nghĩ đến tiếng máy bay, tiếng pháo hay tiếng xe vận tải. Nhưng trong ký ức của không ít cựu chiến binh, giữa những âm thanh dữ dội ấy vẫn có một thanh âm rất khác – tiếng đàn mandolin vang lên trong những giờ phút hiếm hoi được nghỉ ngơi.

Những năm kháng chiến chống Mỹ, các đội văn công giải phóng thường theo các đơn vị bộ đội để biểu diễn phục vụ chiến sĩ. Hành trang của họ ngoài quần áo và tư trang còn có những nhạc cụ nhỏ gọn như đàn mandolin, đàn ghi-ta hoặc accordion. Để đưa được cây đàn vượt hàng trăm kilômét đường rừng là điều không hề dễ dàng. Người mang đàn phải bọc nhiều lớp vải, tránh mưa và luôn cẩn thận trong mỗi chặng hành quân.

Theo hồi ký của nhiều văn công, có những đêm đơn vị vừa hoàn thành nhiệm vụ mở đường hoặc vận chuyển hàng hóa. Khi tiếng máy bay đã lắng xuống, mọi người quây quần bên bếp Hoàng Cầm. Một chiến sĩ lấy cây đàn mandolin ra, nhẹ nhàng lên dây rồi cất tiếng hát. Những bài ca về quê hương, về Hà Nội, về Trường Sơn nối tiếp nhau giữa đại ngàn.

Khán giả của buổi biểu diễn rất đặc biệt. Đó là những người lính vừa trải qua nhiều ngày hành quân, quần áo còn lấm bùn đỏ, đôi dép cao su đã mòn. Không có sân khấu, không có ánh đèn rực rỡ. Ánh sáng chỉ là ngọn đèn dầu hoặc ánh lửa nhỏ được che kín để bảo đảm bí mật. Thế nhưng, mỗi khi tiếng đàn cất lên, ai cũng chăm chú lắng nghe như đang ở một nhà hát.

Có lần, sau một trận bom, cây đàn bị mảnh đất đá làm xước phần thân. Người chiến sĩ mang đàn cẩn thận dùng keo và dây buộc tạm để giữ cho nhạc cụ vẫn có thể sử dụng. Anh nói rằng chỉ cần đàn còn phát ra tiếng, đồng đội sẽ còn có những phút giây quên đi gian khổ.

Không chỉ phục vụ biểu diễn, cây đàn còn là cầu nối tình cảm giữa những người lính đến từ nhiều miền quê khác nhau. Người biết chơi đàn dạy đồng đội bấm những hợp âm đầu tiên. Có người chưa từng học nhạc nhưng vẫn cố gắng tập một bài hát để biểu diễn trong buổi sinh hoạt đơn vị. Tiếng cười vang lên giữa núi rừng, làm dịu đi phần nào sự căng thẳng của chiến tranh.

Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, một số cây đàn từng theo các đội văn công đã được lưu giữ tại bảo tàng hoặc được các cựu chiến binh nâng niu gìn giữ. Thân đàn đã bạc màu, dây đàn đã nhiều lần thay mới, nhưng mỗi khi nhìn thấy, chủ nhân của nó lại nhớ đến những đêm biểu diễn giữa rừng Trường Sơn, nơi tiếng hát đã tiếp thêm niềm tin cho biết bao người.

Chiến tranh đã qua đi, nhưng âm nhạc vẫn còn ở lại trong ký ức của những người từng sống qua thời hoa lửa. Một cây đàn mandolin nhỏ bé không thể ngăn bom đạn, nhưng có thể xoa dịu nỗi nhớ nhà, khích lệ tinh thần và gắn kết những trái tim cùng chung lý tưởng.

Có người nói rằng, sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở ý chí chiến đấu mà còn ở khả năng giữ gìn những giá trị đẹp ngay trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Cây đàn mandolin giữa chiến trường chính là minh chứng cho điều đó. Nó kể cho chúng ta nghe một câu chuyện rất khác về chiến tranh – câu chuyện của âm nhạc, của niềm tin và của khát vọng hòa bình chưa bao giờ tắt.