Cây đào ngoài cửa ngục Tô Hiệu (1912–1944)

Tô Hiệu tham gia cách mạng từ tuổi thiếu niên, nhiều lần bị bắt và đày ải. Cuối

năm 1939, anh bị giam tại Nhà tù Sơn La, nơi khí hậu khắc nghiệt, bệnh tật và chế độ

lao tù được dùng để bẻ gãy ý chí người tù chính trị.

Dù mắc bệnh lao nặng, Tô Hiệu vẫn tham gia lãnh đạo chi bộ trong tù, tổ chức

học tập, viết tài liệu và động viên đồng đội. Anh gieo một hạt đào bên khu nhà giam.

Mầm cây nhỏ giữa đá núi không xóa được song sắt, nhưng nhắc mọi người rằng sự

sống vẫn có thể được vun trồng ở nơi tưởng chỉ có tuyệt vọng.

Ngày 7 tháng 3 năm 1944, Tô Hiệu qua đời tại nhà tù khi mới ba mươi hai tuổi.

Cây đào gắn với tên anh về sau trở thành biểu tượng của sức sống và niềm tin trong

di tích Nhà tù Sơn La.

Dư âm: Di sản của Tô Hiệu không chỉ là một cái cây. Đó là khả năng gieo hy

vọng cho người khác ngay khi chính mình đang chịu đau đớn—một phẩm chất làm

nên sức mạnh tinh thần của cộng đồng.