“Cây đào Tô Hiệu” bên vách tù Sơn La

Có một người chiến sĩ đã âm thầm biến hầm xay lúa của nhà tù Côn Đảo và xà lim biệt giam tại “địa ngục” Sơn La thành trường học lý luận cách mạng. Cũng chính người đảng viên ấy, dù bị lao phổi hành hạ vẫn lãnh đạo chi bộ nhà tù đào tạo nên những cán bộ ưu tú cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám. Không ai khác, đó chính là Tô Hiệu - biểu tượng về tinh thần bất khuất, một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc của Xứ ủy Bắc Kỳ. Sinh năm 1912 tại Văn Giang, Hưng Yên, Tô Hiệu sớm dấn thân vào các phong trào bãi khóa, đòi ân xá cho các chí sĩ yêu nước trước khi bị kết án tù tại Côn Đảo năm 18 tuổi. Bước ngoặt lớn nhất đời ông là việc được kết nạp Đảng ngay trong chốn lao tù, đánh dấu sự ra đời của một bản lĩnh chính trị gang thép. Với tư duy chiến lược, ông trực tiếp chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại các địa bàn trọng yếu như Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên và thúc đẩy mạnh mẽ phong trào công nhân tại Hải Phòng những năm 1936 - 1939. Tháng 12/1939, Tô Hiệu bị bắt lần thứ hai và đày lên nhà tù Sơn La. Tại đây, trong căn xà lim rộng chưa đầy 4m², ông vẫn giữ vững khí tiết trước mọi đòn roi tra tấn và bệnh tật giày vò. Ngày 7/3/1944 (tức ngày này cách đây tròn 82 năm), Tô Hiệu trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 32, để lại di sản là một Chi bộ nhà tù kiểu mẫu cùng hệ thống cán bộ nòng cốt cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám. Ngày nay, hình ảnh cây đào Tô Hiệu xanh tươi bên vách đá nhà tù Sơn La đã trở thành biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của cách mạng Việt Nam. Tên tuổi của ông cũng được trân trọng đặt cho nhiều đại lộ, con phố và trường học tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh... như một lời chi ân sâu sắc gửi đến người cộng sản kiên trung.