CÂY KHÈN GIỮA MÙA SƯƠNG

Ở một bản người Mông nằm cao gần đỉnh núi của Sùng Đô có một âm thanh mà ai nghe cũng nhận ra ngay giữa biển sương mỗi buổi chiều — tiếng khèn của ông Giàng Seo Pó.

Ông Pó là một cựu chiến binh đã ngoài bảy mươi tuổi.

Mái tóc bạc trắng như mây núi, lưng đã còng theo năm tháng, nhưng mỗi chiều ông vẫn ngồi trên phiến đá đầu bản thổi khèn nhìn mặt trời lặn sau những đồi chè Shan tuyết.

Người dân gọi ông là “người giữ tiếng núi”.

Ông sinh năm 1950.

Ngày nhỏ, cha ông là người thổi khèn hay nhất vùng.

Người Mông khi ấy coi cây khèn như linh hồn của bản làng.

Khèn dùng để gọi bạn, đón xuân, tiễn người đã khuất và kể những điều không nói thành lời.

Từ năm mười hai tuổi, ông Pó đã biết tự làm khèn bằng gỗ pơ mu và ống trúc rừng.

Cha ông từng dặn:

“Người Mông còn tiếng khèn thì còn nhớ đường về bản.”

Câu nói ấy ông luôn ghi trong lòng.

Năm 1971, ông lên đường nhập ngũ.

Trước ngày đi, cha trao cho ông cây khèn cũ rồi bảo:

“Ở đâu cũng phải nhớ mình là người của núi.”

Trong chiến tranh, ông là lính vận tải.

Những năm tháng ấy, ông cùng đồng đội đi bộ băng rừng mang lương thực ra tiền tuyến.

Có những đêm hành quân giữa mưa rừng lạnh buốt, ai cũng mệt lả.

Mỗi lần dừng chân nghỉ, ông lại lấy khèn ra thổi khe khẽ.

Âm thanh cây khèn vang lên giữa rừng sâu khiến nhiều người lính lặng đi vì nhớ quê.

Một chiến sĩ quê miền xuôi từng nói:

“Nghe tiếng khèn của cậu… tôi thấy như quê hương mình cũng đang ở đâu đó rất gần.”

Một lần, đơn vị ông bị lạc trong sương dày giữa núi.

Không nhìn thấy nhau, mọi người bắt đầu hoảng loạn.

Ông Pó trèo lên mỏm đá cao rồi thổi khèn thật dài.

Âm thanh vang vọng qua các vách núi giúp đồng đội xác định được hướng mà tìm về.

Đêm ấy, cả đơn vị ngồi quanh bếp lửa nghe ông thổi khèn đến tận khuya.

Sau ngày hòa bình, ông trở về Sùng Đô.

Nhưng theo năm tháng, nhiều thanh niên trong bản dần quên tiếng khèn cũ.

Họ thích nhạc từ điện thoại hơn học thổi khèn.

Ông nhìn cây khèn treo trên vách mà buồn lắm.

Ông sợ một ngày nào đó núi rừng sẽ không còn tiếng khèn vang lên mỗi độ xuân về.

Vậy là chiều nào ông cũng mang khèn ra đầu bản thổi.

Ban đầu chỉ vài đứa trẻ đứng nghe.

Sau này nhiều em bắt đầu tò mò xin ông dạy thổi.

Ông kiên nhẫn chỉ từng cách lấy hơi, cách bấm ngón và cách gửi cảm xúc vào tiếng khèn.

Ông thường nói:

“Khèn không chỉ để nghe… mà để nhớ mình là ai.”

Dần dần, tiếng khèn lại vang lên trong các phiên chợ xuân và lễ hội vùng cao.

Không chỉ thanh niên ở Sùng Đô, nhiều người trẻ từ Suối Quyền, Nậm Mười và Sơn Lương cũng tìm đến học thổi khèn với ông.

Một mùa xuân nọ, bản tổ chức hội lớn.

Giữa sân hội đầy sắc váy áo rực rỡ, ông Pó mặc bộ trang phục Mông cũ từ thời trai trẻ rồi đứng giữa biển mây thổi khèn.

Âm thanh vang lên trầm hùng, lúc da diết như tiếng gió qua khe đá, lúc rộn ràng như bước chân xuống chợ xuân.

Mọi người im lặng lắng nghe.

Nhiều người già lặng lẽ lau nước mắt vì nhớ tuổi trẻ năm xưa.

Khi khúc khèn kết thúc, ông Pó ngẩng nhìn dãy núi chìm trong nắng chiều rồi mỉm cười rất nhẹ.

Có lẽ ông hiểu rằng, chỉ cần tiếng khèn còn vang giữa núi rừng thì quê hương vẫn còn sống mãi trong lòng con cháu.

Chiều xuống trên những triền núi Tây Bắc.

Sương trắng bắt đầu phủ kín những mái nhà vùng cao.

Và giữa biển mây của Sùng Đô, tiếng khèn của người cựu chiến binh già vẫn bay xa theo gió — như tiếng lòng của núi rừng chưa bao giờ lặng im.