CCLS1: TỪ CĂN BẾP NÚP DƯỚI RỪNG DỪA ĐẾN TH TH THỨ DÂN TỘC: TƯ LIỆU VỀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ

1. Mở đầu

Ngày 17 tháng 12 năm 1994, trong đợt phong tặng danh hiệu Nhà nước "Mẹ Việt Nam anh hùng" đầu tiên của cả nước, một người phụ nữ Quảng Nam 90 tuổi đã đại diện cho hàng nghìn bà mẹ lên nhận danh hiệu tại Thủ đô Hà Nội. Đó là Mẹ Nguyễn Thị Thứ — người đã hiến dâng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước 9 người con đẻ, 1 người con rể và 1 cháu ngoại. Chiếc bàn thờ trong căn nhà nhỏ tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn từng là nơi đặt 11 bát hương và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân do Nhà nước truy tặng, trao tặng.

2. Giới thiệu nhân vật

• Họ và tên: Nguyễn Thị Thứ (thường gọi là Mẹ Thứ).

3. Hoàn cảnh gia đình

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và trưởng thành tại vùng đất Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam — địa bàn trọng điểm chịu nhiều tổn thất trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Mẹ lập gia đình với ông Lê Tự Trị (cũng là người tham gia hoạt động cách mạng) và sinh được 12 người con (10 con đẻ và 2 con nuôi/con rể). Gia đình Mẹ làm nghề nông, cư trú trong vùng căn cứ cách mạng của địa phương.

4. Những cống hiến

Theo hồ sơ lưu trữ tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, gia đình Mẹ Nguyễn Thị Thứ là một cơ sở nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ du kích trong suốt hai thời kỳ kháng chiến.

• Hầm bí mật: Trong vườn nhà Mẹ có 5 hầm bí mật được đào để cưu mang cán bộ, du kích xã Điện Thắng và lực lượng vũ trang địa phương.

5. Những mất mát

Theo dữ liệu chính thức từ Cục Người có công (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) và Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Nam, Mẹ Nguyễn Thị Thứ có 11 người thân là liệt sĩ:

• 9 con đẻ:

1. Lê Tự Xuyến (hy sinh năm 1948)

6. Phẩm chất

Sự kiên cường và lòng yêu nước của Mẹ Nguyễn Thị Thứ được ghi nhận qua tài liệu lịch sử và các công trình nghiên cứu:

• Tài liệu Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam ghi nhận: "Sau mỗi lần nhận tin con hy sinh, Mẹ Thứ lại nén đau thương, tiếp tục cất giấu cán bộ, đào thêm hầm bí mật và tiễn những người con tiếp theo ra chiến trường."

7. Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước

• Danh hiệu: Nhà nước phong tặng danh hiệu "Mẹ Việt Nam anh hùng" ngày 17/12/1994.

8. Ý nghĩa hôm nay

Hồ sơ và cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Thứ là bằng chứng lịch sử xác thực về quy mô hy sinh của các gia đình Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Những dữ liệu về Mẹ cung cấp cơ sở tư liệu chuẩn mực cho công tác giáo dục lịch sử và nghiên cứu nhân học quân sự.

TÀI LIỆU VÀ TRÍCH DẪN

I. Danh mục nguồn tham khảo

1. Cổng Thông tin điện tử Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (Cục Người có công): Dữ liệu lưu trữ hồ sơ liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng tỉnh Quảng Nam.