CHA ĐẺ SÁNG KIẾN XE ĐẠP THỒ CHỞ HƠN 300 KG LƯƠNG THỰC VÀO CHIẾN DỊCH ĐÁNH PHÁP (2)

CHA ĐẺ SÁNG KIẾN XE ĐẠP THỒ CHỞ HƠN 300 KG LƯƠNG THỰC VÀO CHIẾN DỊCH ĐÁNH PHÁP

***

Người đưa ra sáng kiến cải tiến chiếc xe đạp thồ không ai khác chính là ông Ma Văn Thắng, người con của vùng quê yên bình Thanh Lâu, Thanh Ba, Phú Thọ. Rời mái nhà nhỏ giữa triền đồi trung du để bước vào cuộc kháng chiến đầy gian lao, ông Thắng mang theo sự nhanh nhạy, cần cù và khát vọng góp sức cho Tổ quốc. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ông giữ trọng trách Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính xã Thanh Minh, nhưng vai trò nổi bật hơn cả lại nằm ở sáng kiến cải tiến chiếc xe đạp thồ có thể chở gấp 3 lần bình thường.

Khi bước vào chiến dịch, phương tiện này vốn chỉ có thể chở 80 - 100 kg hàng hóa. Đường núi quanh co, bùn đất trơn trượt, pháo địch nã xuống liên hồi càng khiến việc vận chuyển khó hơn gấp bội. Nhưng với ông Thắng, những giới hạn ấy không phải rào cản mà là lời thúc giục phải nghĩ ra cách để tăng hiệu quả vận chuyển cho bộ đội đang ngày đêm bám trụ mặt trận. Từ sự nhạy bén của người làm hậu cần và sự hiểu biết thực tế của một người từng gắn bó với nông cụ, ông bắt đầu cải tiến chiếc xe thồ quen thuộc.

Không có phòng thí nghiệm hay thiết bị hiện đại, mọi sáng kiến của ông đều bắt đầu từ quan sát, thử nghiệm... Chính trong những lần ngã dúi dụi vì xe quá tải, những đêm thức trắng sửa lại khung xe, ông đã dần tìm ra giải pháp. Từng chi tiết nhỏ được ông mày mò, từ cách buộc, gia cố cho đến việc phân phối trọng lượng hàng. Dần dần, chiếc xe vốn èo uột ấy trở nên cứng cáp hơn, vững vàng hơn. Khả năng chở 100 kg được nâng lên 200 kg, rồi 300 kg. Và rồi, trong một lần thử nghiệm đầy táo bạo, chiếc xe của ông đã chở tới 325 kg.

Điều tạo nên kỳ tích này là hàng loạt cải tiến thông minh mà vẫn rất “nhà quê” theo đúng nghĩa tốt đẹp của nó. Ông buộc một đoạn tre dài khoảng một mét gọi là “tay ngai” vào ghi-đông để dễ bẻ lái khi xe quá nặng. Một thanh gỗ khác cao hơn yên xe chừng 50 cm được gắn vào trục yên, giúp giữ thăng bằng khi đẩy. Ông Thắng còn tăng cường khung xe bằng những thanh sắt, thanh gỗ, khiến chiếc xe chịu lực tốt hơn. Bên trong lốp, ông lót vải, quần áo cũ và săm hỏng, tạo độ dày giúp bánh xe không bị xẹp khi tải nặng. Đặc biệt, ông sáng tạo thêm hai chiếc ghế: một chiếc để dựa khi nghỉ, một chiếc để chèn dùng khi đổ đèo, giúp chiếc xe không lao mất kiểm soát.

Những cải tiến tưởng chừng thô mộc ấy lại góp phần làm nên một huyền thoại. Chiếc xe đạp thồ của ông Ma Văn Thắng nay được lưu giữ trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam như lời tri ân đối với một con người bình dị nhưng giàu sáng tạo. Sáng kiến ấy, cùng hàng vạn đôi chân bền bỉ của dân công hỏa tuyến, đã góp phần không nhỏ tạo nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”./.