CHA TÔI - NGƯỜI LÍNH NGHĨA VỤ QUỐC TẾ

Ngày con về làm dâu – và những điều đầu tiên con thấy ở ba

Từ ngày con bước vào gia đình, con đã để ý chiếc hộp thiếc cũ mà ba luôn cất kỹ trong tủ. Bên trong là vài tấm ảnh đen trắng, chiếc la bàn rỉ sét và mảnh khăn quấn đầu đã sờn mép. Con tò mò lắm, nhưng không dám hỏi nhiều. Mãi sau này, con mới dám hỏi khẽ:

- Ba ơi, hồi xưa ba sang Campuchia… ba có sợ không?

Ba chỉ cười hiền:

- Sợ chứ con. Nhưng không đi thì người khác chết.

Ngày ấy, con chưa hiểu hết. Sau này khi nghe ba kể nhiều hơn, con mới biết những năm tháng ba trải qua khốc liệt đến mức nào.

Ba nhập ngũ năm 1977, khi biên giới Tây Nam dậy lửa từng ngày. Ba khi ấy còn rất trẻ, vậy mà phải gánh trên vai nhiệm vụ sống – chết:
vượt biên sang Campuchia chuyển tài liệu, mang mật lệnh, dẫn đường cho lực lượng bạn. Ai cũng hiểu: đi là có thể không trở về.
Trong ba lô của ba ngày ấy chỉ có gạo sấy, khẩu AK, ba băng đạn, bi đông nước và cuốn sổ tay mỏng mà đến giờ ba vẫn giữ như kỷ vật máu thịt. Con nhớ ba nói:
“Sang đất bạn không chỉ là nhiệm vụ… mà là cứu người. Thấy dân Campuchia thì bảo vệ như bảo vệ dân mình.”

Những ngày trên đất Campuchia – nỗi ám ảnh mà ba mang cả đời

Ba kể lần đầu đặt chân tới Campuchia, ba ngỡ như bước vào một thế giới bị cắt mất tiếng cười:
không chợ, không trẻ con, chỉ tro tàn, vết cháy, và những ánh mắt sợ hãi ẩn mình trong rừng.

Trong một trận chạm địch ở suối Trapeang Snao, đạn nổ xé gió. Đồng đội ba - anh Tòng - đã hi sinh khi cứu một em bé Campuchia. Ba kể lại đoạn đó rất chậm, như thể ký ức vẫn còn nguyên.

- Không có thời gian để mà sợ, con à. - Ba nói. - Hễ dừng lại là chết. Mìn lá thì ở khắp nơi, ngay cả trong sân chùa, dưới thềm nhà dân.

Ba từng đi qua một ngôi chùa bị tàn phá: tượng Phật vỡ, mái cháy đen, nền đất loang lổ. Những hình ảnh ấy theo ba đến tận bây giờ.

Khoảnh khắc ba tưởng mình không sống để trở về

Một lần, khi vượt qua bãi cỏ tranh, ba bị phục kích. Một quả M79 rơi cách ba chỉ vài mét. Đất đá tung lên. Tai ba ù đi, người tê dại.

Ba kể:

- Nằm im ba tiếng, muỗi bu vào mặt, kiến chui vào cổ áo cũng không được gạt. Nhúc nhích một chút là chết. Lúc đó ba mới biết mạng sống mong manh đến mức nào.

Nghe ba kể, con vừa thương vừa kính phục. Chiến tranh khắc nghiệt quá, nhưng ba vẫn vượt qua như một điều tự nhiên.

Đời sống bộ đội tình nguyện – thiếu thốn nhưng đầy tình người

Ba kể ngày đó cơm chia từng muỗng, muối đựng trong hộp đạn cũ, quần áo rách thì khâu bằng chỉ rút từ bao tải.
Thế mà bộ đội Việt Nam vẫn san sẻ mọi thứ: chia thuốc sốt rét, chia gạo, đào giếng, cưu mang trẻ mồ côi. Ba từng cõng một bé trai bị sốt rét suốt hai cây số quay về trạm xá giữa rừng. Ba chỉ nói:

- Hồi đó ai cũng vậy. Thấy người sắp chết thì giúp thôi.

Con nghe mà sống mũi cay cay. Chiến tranh lấy đi nhiều thứ, nhưng lại làm sáng lên những điều đẹp đẽ nhất trong con người.

Ngày ba rời Campuchia

Ba kể ngày chia tay căn cứ Kulen, không ai nói lời hẹn, không ai dám chắc ngày gặp lại.
Chiến tranh không cho phép hứa hẹn.

Sau này, khi ba quay lại Campuchia trong một đoàn công tác, đất nước ấy đã đổi thay: có chợ, có tiếng cười, có ruộng lúa.
Nhưng nhiều người ba từng gặp, từng giúp đỡ, từng chiến đấu cùng… đã mãi mãi không còn nữa.

Ba chỉ nói nhẹ:

- Đất Campuchia giữ lại tuổi trẻ của ba, giữ cả những ký ức không bao giờ quên.

Từ câu chuyện của ba – con hiểu thế nào là hai chữ “tình nguyện”

Ba chưa bao giờ nhận mình là anh hùng.
Nhưng qua lời ba kể, con hiểu sâu sắc: Bộ đội Việt Nam sang Campuchia không chỉ để đánh giặc. Họ sang để cứu người, cứu một dân tộc khỏi thảm họa diệt chủng.
Họ dựng lại trường học, đào giếng, chôn cất người đã khuất, giúp đất nước bạn hồi sinh. Công việc ấy vừa âm thầm, vừa vĩ đại.

Lời kết – của con, viết thay ba

Con viết lại câu chuyện này bằng tất cả sự kính trọng dành cho ba – người lính đã trải qua những năm tháng khốc liệt mà thế hệ con không bao giờ có thể hiểu trọn vẹn.

Ba vẫn giữ chiếc hộp thiếc cũ, vẫn chạm vào cuốn sổ tay như chạm vào một phần tuổi trẻ của mình.

Nhờ ba, và những người lính cùng thời ba, Campuchia mới được hồi sinh.

Đó là câu chuyện thời hoa lửa – mà con dâu như con mãi ghi nhớ và biết ơn.