“Chắc thắng mới đánh”: lời dặn của Bác Hồ trước ngày ra mặt trận Điện Biên Phủ
Trước khi lên đường chỉ huy chiến dịch lớn nhất cuộc kháng chiến, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận từ Chủ tịch Hồ Chí Minh sự tin cậy trọn vẹn cùng một nguyên tắc: chỉ đánh khi có chắc thắng. Nguyên tắc ấy đã đặt ông trước một quyết định rất khó tại Mường Phăng.
Cuối năm 1953, quân Pháp dưới quyền tướng Navarre tập trung lực lượng ở lòng chảo Điện Biên Phủ, xây dựng nơi đây thành tập đoàn cứ điểm mạnh với hơn 16.000 quân. Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch tiêu diệt tập đoàn cứ điểm này và giao Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy chiến dịch.
Trước ngày lên đường, ông đến chào Bác Hồ ở căn cứ Việt Bắc. Theo hồi ký của Đại tướng, Bác trao cho ông toàn quyền quyết định ngoài mặt trận. Người nhấn mạnh trận này rất quan trọng và phải đánh cho thắng. Người dặn thêm một nguyên tắc: chắc thắng thì đánh, không chắc thắng thì không đánh. Với người cầm quân, đó vừa là sự tin cậy lớn, vừa là một trách nhiệm nặng nề.
Giữa tháng 1/1954, Đại tướng đến Sở chỉ huy chiến dịch đặt ở Mường Phăng, nhìn xuống cánh đồng Mường Thanh. Phương châm ban đầu là “đánh nhanh, thắng nhanh”, dự kiến nổ súng vào cuối tháng 1. Bộ đội đã kéo những khẩu pháo hạng nặng qua đèo dốc, vực sâu bằng sức người, vào các trận địa trên núi.
Nhưng càng nghiên cứu, ông càng thấy tình hình đã khác. Quân Pháp tăng cường lực lượng và củng cố công sự, còn các điều kiện cần thiết để đánh nhanh chưa đủ chắc chắn. Nếu cứ mở màn theo kế hoạch cũ, nguy cơ thất bại là có thật.
Ngày 26/1/1954, Đại tướng đứng trước quyết định khó nhất của chiến dịch. Hoãn trận đánh nghĩa là đi ngược kế hoạch đã chuẩn bị rất công phu, và những khẩu pháo vừa được đưa vào vị trí bằng bao mồ hôi sẽ phải kéo ra. Chính ông sau này nhớ lại đó là một đêm không ngủ. Nhưng lời dặn “không chắc thắng thì không đánh” đã soi đường cho ông. Ông quyết định đổi phương châm thành “đánh chắc, tiến chắc” và ra lệnh hoãn nổ súng.
Quyết định ấy được báo cáo lên Trung ương và Bác Hồ, và nhận được sự ủng hộ. Sau đó, bộ đội và dân công thực hiện cuộc chuẩn bị mới, với những hệ thống hào bao vây tiến sát cứ điểm và đường tiếp tế được mở rộng.
Ngày 13/3, chiến dịch mở màn với đợt tấn công đầu tiên. Đợt hai bắt đầu từ ngày 30/3, rồi đợt cuối từ đầu tháng 5. Chiều 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries. Chiến thắng này góp phần quyết định đưa đến Hội nghị Genève và kết thúc cuộc kháng chiến chín năm.
Câu chuyện cho thấy hai mặt của người lãnh đạo. Bác Hồ biết tin người và trao quyền, còn người tướng ngoài mặt trận dám thay đổi quyết định khó khăn khi thực tế đòi hỏi, vì xương máu của bộ đội và dân công. Bài học ấy vẫn nguyên giá trị đến ngày nay.
