Chân đất dưới mưa đến Quốc dân Đại hội Tân Trào

Khi tin Nhật đầu hàng đến, Bác nhận định thời cơ đã tới. Bác khẳng định lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập, và theo lời kể quen thuộc, Bác nhấn mạnh rằng dù phải “đốt cháy cả dãy Trường Sơn” cũng không được bỏ lỡ cơ hội. Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc ra Quân lệnh số 1 lúc 23 giờ ngày 13/8/1945, và Hội nghị toàn quốc của Đảng quyết định phát động Tổng khởi nghĩa. Các nguồn ghi ngày họp Hội nghị hơi khác nhau, nên bài này chỉ nói “giữa tháng 8”.

Chiều 16/8/1945, Tân Trào chứng kiến lễ xuất quân công khai đầu tiên của quân giải phóng Việt Nam. Cũng ngày 16/8, hơn 60 đại biểu toàn quốc, đại diện các đảng phái, đoàn thể cứu quốc, các dân tộc, tôn giáo và kiều bào ở Thái Lan, Lào về dự Đại hội quốc dân tại đình Tân Trào. Đại hội tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng và Tổng bộ Việt Minh.

Sáng 17/8, đại hội có một cảnh để lại ấn tượng sâu sắc. Ủy ban Dân tộc Giải phóng ra mắt Quốc dân Đại hội và làm lễ tuyên thệ. Hôm đó trời mưa, đường lầy lội, nên Bác Hồ phải đi chân đất từ lán Nà Nưa đến đình Tân Trào. Vị lãnh tụ của cuộc Tổng khởi nghĩa đến dự đại hội không giày dép, bước qua con đường bùn giữa rừng để kịp giờ họp. Tại đó, Bác kêu gọi toàn thể đồng bào đứng dậy, dùng sức mình để tự giải phóng cho mình.

Sau đại hội, thời cuộc chuyển rất nhanh. Ngày 19/8/1945, cách mạng thành công ở Hà Nội. Ngày 25/8, Bác vào nội thành Hà Nội. Đúng 14 giờ ngày 2/9/1945, Người công bố sự khai sinh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trước hàng chục vạn đồng bào Thủ đô. Về sau, ngày 20/3/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh trở lại thăm đình Tân Trào, nơi Người đã chủ trì Quốc dân Đại hội.