"Chân dép lốp mà lên tàu vũ trụ"
Từ một phi công quân sự, Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ năm 1980, được cả Việt Nam và Liên Xô phong tặng danh hiệu Anh hùng.
Nhà thơ Tố Hữu đã viết những vần thơ trong bài "Một nhành xuân", nhắc đến hình ảnh một chiến sĩ chân đi dép lốp mà được lên tàu vũ trụ, ca ngợi thành tựu của đất nước và của chính người phi công Phạm Tuân. Năm 1979, các chuyên gia Liên Xô sang Việt Nam để tuyển chọn phi công tham gia chương trình bay vào vũ trụ quốc tế Interkosmos, với yêu cầu chọn ra 4 phi công tốt nhất để từ đó lựa chọn 2 người thực hiện chuyến bay. Khi đó, Việt Nam chỉ chọn được 3 người đủ tiêu chuẩn ban đầu, còn thiếu 1 vị trí, và Phạm Tuân được ghép vào cho đủ số lượng bốn người.
Trong suốt nửa tháng trải qua hàng loạt bài kiểm tra khắc nghiệt về sức khỏe và tâm lý, ông đã vượt qua tất cả, và các bác sĩ kết luận rằng ông đứng ở vị trí số 1 trong cả nhóm 4 phi công được tuyển chọn. Từ ngày 23 đến 31 tháng 7 năm 1980, ông cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko đã thực hiện chuyến bay vào không gian trên tàu vũ trụ Liên hợp 37, xuất phát từ sân bay vũ trụ Baikonur, trở thành người Việt Nam đầu tiên và cũng là người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ.
Với thành tích này, cùng năm 1980, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Huân chương Hồ Chí Minh, đồng thời Nhà nước Liên Xô trao tặng ông Huân chương Lênin và danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Sau chuyến bay ấy, ông tiếp tục con đường binh nghiệp, tốt nghiệp Học viện Không quân Gagarin năm 1982, lần lượt giữ các chức vụ Phó Tư lệnh Chính trị Quân chủng Không quân năm 1988, rồi Tổng cục trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng năm 1999 với quân hàm Trung tướng.
