CHÂN DUNG THIẾU TƯỚNG, ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN PHẠM PHI HÙNG

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Phi Hùng, tên thật Phạm Văn Cừ, thường được đồng chí, đồng đội và nhân dân gọi thân thương là Tám Chè, sinh ngày 15/10/1933 tại xã Thông Hòa, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Ông là một trong những người lính trưởng thành từ phong trào kháng chiến ở miền Tây Nam Bộ, mang trong mình tinh thần kiên cường, trực tính, nghĩa tình và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng. Cuộc đời binh nghiệp gần nửa thế kỷ của ông gắn liền với những chiến công vang dội, những trận đánh thể hiện trí tuệ, bản lĩnh của lực lượng vũ trang nhân dân; đồng thời phản chiếu nhân cách giản dị, chan hòa của người chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ.

Quá trình giác ngộ cách mạng

Phạm Phi Hùng sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Cha và anh trai của ông đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, để lại những dấu ấn sâu đậm về tinh thần bất khuất cho thế hệ sau. Tuổi thơ của ông gắn với cảnh nghèo khó, mẹ mất sớm, cha bị địch giam cầm, anh em nương tựa lẫn nhau, làm thuê làm mướn để sống qua ngày. Trong hoàn cảnh ấy, ông sớm ý thức được nỗi cơ cực của người nông dân bị áp bức và khơi dậy trong mình khát vọng đứng lên giành lại công bằng.

Năm 15 tuổi, ông tình nguyện gia nhập lực lượng công an xung phong huyện Cầu Kè, sau đó là chiến sĩ Quốc vệ đoàn tỉnh Vĩnh Trà. Khởi đầu từ những nhiệm vụ nhỏ bé, ông từng bước trưởng thành qua chiến đấu, hun đúc tinh thần quả cảm và niềm tin tuyệt đối vào con đường mà Đảng và nhân dân đã chọn.

Những năm tháng cầm súng

Sau Hiệp định Giơ-ne-ve, tình hình cách mạng miền Nam gặp vô vàn khó khăn. Trong bối cảnh ấy, ông được điều về Tiểu đoàn Trần Hưng Đạo, sau đổi tên thành Tiểu đoàn Lý Thường Kiệt – lực lượng chủ lực có nhiệm vụ phối hợp cùng quần chúng và các giáo phái chống lại chính quyền Mỹ – Diệm ở Vĩnh Long. Từ đây, cuộc đời binh nghiệp của ông bước sang giai đoạn gay go, quyết liệt với những trận đánh táo bạo, sáng tạo làm nên tên tuổi của một người chỉ huy quả cảm.

Một trong những chiến công tiêu biểu là trận tiêu diệt Tỉnh trưởng Khưu Văn Ba năm (1960) trên địa bàn Vĩnh Long. Trước sự đàn áp của chính quyền Ngô Đình Diệm, Tiểu đoàn Lý Thường Kiệt lập kế hoạch đánh vào lực lượng nòng cốt của địch. Ông Phạm Phi Hùng, khi đó là Đại đội trưởng Đại đội 256, cùng đồng đội đã nghiên cứu địa hình nhiều đêm liền và nghĩ ra “chiến thuật đội mồ”. Chỉ trong hai ngày đêm, đơn vị đào 120m hầm bí mật từ cống Cây Sao đến cầu Rạch Rừng áp sát vị trí địch. Khi Khưu Văn Ba đi thị sát Khu trù mật Cái Sơn, các chiến sĩ bất ngờ “đội mồ” đứng dậy đánh úp, tiêu diệt tên tỉnh trưởng ngay tại chỗ và bắt sống ba sĩ quan tùy tùng. Trận đánh gây tiếng vang lớn, làm phá sản âm mưu lập “ấp chiến lược” của chính quyền Ngô Đình Diệm tại khu vực Tam Bình.

Trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trên cương vị Chính trị viên Tiểu đoàn 857, ông tiếp tục thể hiện tư duy chiến thuật sắc bén. Tiểu đoàn được giao nhiệm vụ đánh sân bay Vĩnh Long – nơi địch bố trí 1.500 quân và 66 máy bay. Mặc dù lực lượng mỏng, ông vẫn quyết định sử dụng chiến thuật “nở hoa trong lòng địch”, chọn ra 50 chiến sĩ dũng cảm nhất hình thành mũi đột kích thọc sâu. Trận đánh đã phá hủy 63 máy bay, tiêu diệt hàng trăm tên địch, góp phần quan trọng giúp quân dân Vĩnh Long làm chủ thị xã suốt sáu ngày đêm, đứng thứ hai toàn miền Nam về thời gian chiếm giữ mục tiêu.

Đằng sau chiến công là nỗi đau mất mát. Trưởng mũi đột kích Trần Thanh Liêm cùng 34 chiến sĩ anh dũng hy sinh, bị địch chôn vùi ngay trong lòng sân bay. Lời dặn của đồng chí Liêm trước giờ xuất kích – “Chiến thắng rồi, anh nhớ ghé thăm, động viên ba mẹ em” – trở thành lời hứa thiêng liêng mà Phạm Phi Hùng giữ trọn suốt đời.

Kiên định, cương trực, hết lòng vì nhân dân

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ mới: Tỉnh đội trưởng Tỉnh đội Vĩnh Long, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cửu Long và Vĩnh Long; Đoàn trưởng Đoàn 9901, Mặt trận 979 giúp Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng. Năm 1990, ông được Nhà nước phong quân hàm Thiếu tướng.

Hơn 40 năm quân ngũ, từ chiến trường miền Nam đến nhiệm vụ quốc tế giúp Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng. Ở bất kỳ cương vị nào, Phạm Phi Hùng cũng tận tụy xây dựng đơn vị, giữ vững kỷ cương, gần gũi với nhân dân, kiên quyết bảo vệ cán bộ và quần chúng bị oan sai. Ông thông thạo tiếng Khmer, thường xuyên quay lại vùng căn cứ cũ để thăm hỏi, lắng nghe và góp ý xây dựng quê hương. Nhân dân vùng Tây Nam Bộ nhớ về ông bằng những câu chuyện bình dị, chân thật, bằng sự đôn hậu của người chỉ huy nhưng luôn sống gần gũi, giản dị như một người nông dân Nam Bộ.

Trong sinh hoạt Đảng, ông luôn kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện sai trái, bảo vệ cán bộ, chiến sĩ và quần chúng bị oan sai. Uy tín và tấm lòng của ông lan tỏa trong cộng đồng và được đồng chí, đồng đội hết mực quý trọng.

Khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm, ông xúc động nói:
“Ngày xưa Đảng bảo đi là đi, đánh là đánh. Ngày nay phải ra sức công tác để củng cố niềm tin trong dân, đồng chí ạ!”.

“Người truyền lửa” tuổi 80

Phẩm chất của Thiếu tướng Phạm Phi Hùng không chỉ thể hiện ở chiến trường mà còn lắng lại trong cách ông sống giữa đời thường. Ông gương mẫu trong sinh hoạt Đảng, kiên quyết đấu tranh với cái sai, trung thực, thẳng thắn và khiêm tốn. Ông ân tình với đồng chí, luôn lo cho đời sống của cán bộ dưới quyền; nặng lòng với quê hương, nhất là vùng cơ sở từng nuôi chứa, che chở mình.

Đặc biệt, ông đã nhiều lần trở lại sân bay Vĩnh Long tìm kiếm hài cốt đồng đội đã hy sinh năm 1968. Nhờ sự kiên trì của ông và đồng đội, hài cốt của 35 chiến sĩ đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Vĩnh Long, hoàn thành lời hứa với mũi trưởng Trần Thanh Liêm năm xưa.

Trong một lần Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm, dù đã ở tuổi 80, ông vẫn giữ giọng nói sang sảng, đầy tâm huyết. Ông nói: “Nghị quyết Trung ương 4 là trúng lắm, cứ làm mạnh, làm kiên trì và quyết liệt. Thế hệ chúng tôi luôn ở phía sau để tiếp lửa”.

Ngày 10/10/2021, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Phi Hùng trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 89 tuổi, khép lại cuộc đời gần bảy thập kỷ cống hiến cho Đảng, cho nhân dân. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng đồng bào, đồng chí; nhưng tấm gương sáng về lòng trung kiên, sự quả cảm và nhân cách của một vị tướng anh hùng vẫn vẹn nguyên trong ký ức lịch sử.

Ông ra đi, nhưng những câu chuyện thời hoa lửa, những giá trị mà ông để lại cho quê hương Trà Vinh – Vĩnh Long vẫn sống mãi. Đó là tinh thần Bộ đội Cụ Hồ bất diệt, là niềm tin vào chính nghĩa, vào nhân dân, là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay phải tiếp tục giữ gìn hòa bình, xây dựng đất nước, để sự hy sinh của những người như Thiếu tướng Phạm Phi Hùng luôn được trân trọng và tiếp nối.