Chặng đường hơn 1.700km và bức điện lịch sử

Tiếp chúng tôi tại Văn phòng Viện Hàn lâm Khoa học Quân sự Liên bang Nga ở Hà Nội, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu mở đầu câu chuyện: “Theo đề nghị của các đồng chí, tôi sẽ kể kỹ hơn về cuộc hành quân “thần tốc” của Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390), Quân đoàn 1 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Đêm 18-3-1975, trên cương vị Trung đoàn trưởng, tôi cùng đồng chí Trịnh Văn Thư, Chính ủy Trung đoàn 27 nhận lệnh của trên, chỉ huy đơn vị xuất phát hành quân ‘’thần tốc’’ bằng cơ giới và tàu hỏa từ ga Ghềnh (Tam Điệp, Ninh Bình) vào tập kết ở Đông Hà (Quảng Trị); sẵn sàng phối thuộc với các đơn vị để chuẩn bị cho Chiến dịch Huế-Đà Nẵng. Do tính khẩn cấp của chiến dịch nên Ban chỉ huy Trung đoàn được tăng cường Tổ vô tuyến điện 15W (gọi tắt là Đài 15W) để nhận chỉ đạo trực tiếp từ Bộ Tổng Tham mưu và Bộ tư lệnh Quân đoàn 1.

Ngày 26-3-1975, tôi chỉ huy đơn vị xuất phát hành quân từ Đông Hà, theo Quốc lộ 1 vào Huế. Trong ngày hôm đó, Huế giải phóng. Theo lệnh của trên, qua Đài 15W, tôi chỉ huy đơn vị hành quân vượt qua đèo Hải Vân để phối thuộc với Quân đoàn 2 đánh chiếm bán đảo Sơn Trà, giải phóng Đà Nẵng. Khoảng 10 giờ ngày 29-3, tôi báo cáo cấp trên qua Đài 15W về kết quả, tình hình chiến sự. Cấp trên lệnh cho tôi khẩn trương tới sân bay Đà Nẵng để báo cáo trực tiếp đồng chí Nguyễn Hữu An, Tư lệnh Quân đoàn 2. Sau đó, tôi nhận lệnh của cấp trên chỉ huy đơn vị hành quân quay trở lại Đông Hà...

Đầu tháng 4-1975, trên lệnh cho Trung đoàn tổ chức hành quân từ Đông Hà, theo tuyến đường Tây Trường Sơn vào tập kết ở Đồng Xoài (nay là TP Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước). Trên đường hành quân, tôi nhận được bức điện đề ngày 7-4-1975, nội dung: “... Mệnh lệnh: 1. Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng. 2. Truyền đạt tức khắc đến đảng viên, chiến sĩ” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lúc đó ký tên Văn. Tôi lập tức thông báo thông điệp bức điện tới cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Mọi người như được truyền thêm sức mạnh, vững niềm tin chiến thắng trong suốt quá trình hành quân... Sau 12 ngày đêm hành quân liên tục, đơn vị đã đến vị trí tập kết đúng thời gian quy định của mặt trận.

Ở Đồng Xoài, chỉ có con đường duy nhất để xe cơ giới đi qua. Nhưng chiếc cầu sắt nối con đường này đã bị địch phá hủy. Trước tình thế đó, tôi lệnh cho một trung đội công binh khẩn trương khắc phục, nhưng địch tập trung bắn pháo, rocket, khiến hầu hết trung đội công binh bị thương vong. Tôi lại tiếp tục điều thêm một trung đội công binh quyết tâm sửa cầu để đơn vị hành quân theo kế hoạch...”.

Tối 25-4-1975, đơn vị hành quân tới Bàu Cá Trê, cách phía Bắc TP Tân Uyên, tỉnh Bình Dương ngày nay khoảng 6-7km. Sáng hôm sau, theo mệnh lệnh của Bộ chỉ huy chiến dịch, các đơn vị đồng loạt tiến công. Gần một giờ chiến đấu với quân địch, các đơn vị đã giải phóng Tân Uyên và tiếp tục đánh chiếm Đường 16 (Bình Cơ-Bình Mỹ)... Sau đó, đơn vị được lệnh tiến công mở đường, đánh vào Búng, cách Lái Thiêu (nay là TP Thuận An, tỉnh Bình Dương) gần 10km. Theo hiệp đồng của mặt trận, ký hiệu các xe đều viết BK-19, Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu mang mật danh là Phong, còn Chính ủy Trịnh Văn Thư có mật danh là Hàm; quy định tín hiệu (mật khẩu) của Quân giải phóng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, hỏi: “Hồ Chí Minh”, đáp: “Muôn năm”...