CHÀNG TRAI NGOẠI QUỐC VÀ TRẬN ĐÁNH “NĂM QUẢ ĐỒI” TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
Hồ Chí Toán (Stefan Kubiak), là quân nhân Việt Nam gốc Ba Lan. Ông từng bị bắt tham gia Binh đoàn Lê dương Pháp. Cuối năm 1946, ông cùng đơn vị được gửi sang Đông Dương để đàn áp phong trào đấu tranh giành độc lập của người Việt, đóng quân tại Nam Định.
Tại đây, ông nhanh chóng chuyển hướng ủng hộ phong trào đấu tranh do Việt Minh lãnh đạo, tháng 4 năm 1947 ông đào ngũ, gia nhập quân đội Việt Nam. Ban đầu, ông được bố trí làm công tác địch vận, chủ yếu tuyên truyền vận động các binh lính Pháp phản chiến. Ông cũng có lần đóng giả sĩ quan Pháp để giúp những đồng đội của mình thâm nhập và đánh chiếm đồn bốt của quân đội Pháp.
Kể từ sau trận Hòa Bình mùa xuân năm 1952, ông được biết đến nhiều hơn do khả năng đặc biệt trong việc sửa chữa nhiều loại vũ khí thu được (gồm đại bác, súng phóng lựu và súng cối). Nhiều vũ khí hiện đại của quân Pháp bị Quân đội Nhân dân Việt Nam thu giữ nhưng lại không thể sử dụng đã được Kubiak tham gia sữa chữa, khiến những vũ khí này có thể phát huy tác dụng. Ngoài ra, với kiến thức toán học của mình, ông đã giúp ích rất nhiều cho quân đội Việt Nam trong việc huấn luyện lực lượng pháo binh non trẻ.
Năm 1954, ông tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, là chiến sĩ Đại đoàn 312, đánh trận mở màn tại Him Lam và các trận chiến giành các cao điểm phía đông (các đồi A1, C1, C2, D1 và E, còn gọi là trận chiến “Năm quả đồi”).
Stefan Kubiak được phân công phụ trách một đơn vị pháo binh. Với những tính toán chính xác đến từng milimet, ông đã cùng đơn vị lập được nhiều chiến công. Với ngoại hình của một lính Tây, Stefan Kubiak khoác lên mình bộ quân phục sĩ quan Pháp đột nhập vào lô cốt khó đánh nhất của địch, mở đường máu cho những chiến sĩ khác xông lên đánh chiếm lô cốt. Sau những lần đi trinh sát về, Stefan thường dùng mảnh khăn buộc vào đầu để che mái tóc vàng, đeo một mảnh vải như khẩu trang để che mặt lại, tránh chiến sĩ ta chưa biết có thể "tỉa" nhầm”.
Trong giai đoạn 1948 - 1954, Stefan Kubiak đã tham gia 10 chiến dịch lớn, chiến đấu 50 trận, được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng 2 Huân chương Chiến công hạng Ba, ghi nhận thành tích xuất sắc của ông trong các trận đánh chiếm đồn Phủ Thông 1947 và trận Him Lam 1954. Stefan Kubiak đã vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận làm con nuôi và đặt tên là Hồ Chí Toán.
Năm 1955, ông được điều về làm Tham mưu trưởng Trung đoàn Pháo binh 45. Năm 1957, do tình trạng sức khỏe, ông được điều chuyển về công tác tại Báo Quân đội nhân dân. Năm 1958, ông được phong quân hàm Đại úy Quân đội nhân dân Việt Nam. Do vết thương cũ tái phát và di chứng của bệnh sốt rét nặng, ông lâm bệnh nặng và qua đời ngày 28 tháng 11 năm 1963 tại Hà Nội, hưởng dương 40 tuổi. Mộ ông nằm ở nghĩa trang Văn Điển.
