Chánh Nhất Đáng_Lê Văn Đáng

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, vùng đất Đồng Tháp đã xuất hiện nhiều người có tinh thần yêu nước và sẵn sàng đứng lên đấu tranh vì độc lập dân tộc. Trong số đó, Lê Văn Đáng (1864–1947) là một nhân vật tiêu biểu, có nhiều đóng góp cho phong trào chống thực dân Pháp và luôn giữ vững tinh thần yêu nước trong suốt cuộc đời mình.

Lê Văn Đáng sinh năm 1864 tại làng Hòa An (nay là phường 4, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Ông có trình độ Nho học khá và từng giữ chức Hương Chánh nên người dân thường gọi ông là Chánh nhất Đáng hoặc Chánh Đáng. Không chỉ là người có học thức, ông còn là người có lòng yêu nước sâu sắc và luôn quan tâm đến vận mệnh của đất nước.

Năm 1907, hưởng ứng phong trào Đông Du, ông cùng con trai là Lê Văn Sao và một số đồng chí như Lê Văn My xuất dương sang Xiêm La (Thái Lan) rồi sang Trung Quốc để liên hệ với các tổ chức yêu nước và tìm con đường cứu nước. Tuy nhiên, đến năm 1908, thực dân Pháp cấu kết với nhà cầm quyền Trung Quốc bắt giữ những người Việt Nam yêu nước. Ông bị bắt đưa về Sài Gòn, sau đó bị giam tại Vĩnh Long hơn một năm. Sau khi mãn hạn tù, ông trở về quê nhưng vẫn tiếp tục tham gia hoạt động chống Pháp. Mỗi khi có phong trào kháng Pháp nổi lên, ông đều bị thực dân Pháp bắt giam, tổng cộng trước sau đến chín lần.

Con trai ông là Lê Văn Sao sau này cũng sang Pháp hoạt động trong Hội những người Việt Nam yêu nước của Nguyễn Ái Quốc. Trong thời gian đó, tại quê nhà, ông và cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đã trở thành bạn tâm giao, thường xuyên trao đổi, giáo dục và khơi dậy tinh thần yêu nước cho thanh niên địa phương. Khi cụ Nguyễn Sinh Sắc lâm bệnh, ông đã tận tình chăm sóc, chạy chữa thuốc thang và lo liệu việc ăn uống cho cụ.

Lê Văn Đáng qua đời năm 1947, thọ 83 tuổi. Hiện nay, khu mộ gia đình ông nằm trong Khu di tích mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, bên cạnh mộ ông Phan Văn Cửu. Dù đã đi xa, nhưng tinh thần yêu nước và những đóng góp của ông vẫn được người đời ghi nhớ.

Cuộc đời của Lê Văn Đáng là minh chứng cho lòng yêu nước và ý chí kiên cường trước sự đàn áp của thực dân. Những việc làm của ông đã góp phần vào phong trào đấu tranh giành độc lập của dân tộc, đồng thời để lại tấm gương đáng trân trọng cho các thế hệ sau noi theo.