Chậu hoa làm từ xác máy bay Mỹ

Sau khi dựng lên sự kiện Vinh Bắc Bộ, đầu năm 1965, đế quốc Mỹ sử dụng không quân, hải quân mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam. Trọng điểm đánh phá của chúng là các công trình giao thông, nhà máy, xí nghiệp, các khu vực lân cận Thủ đô Hà Nội, trong đó có tỉnh Hà Tây, bao gồm các huyện Phú Xuyên, Quảng Oai, Tùng Thiện, … Từ tháng 1 đến tháng 5/1966, dân quân tự vệ tại các trận địa súng máy phòng không 12,7mm của Hà Tây đã khống chế và bảo vệ có hiệu quả vùng trời thấp, tạo điều kiện cho các đơn vị chủ lực của ta tiêu diệt 6 máy bay Mỹ. Trong đó, ngày 8/1/1966, đội tự vệ hợp tác xã Đoàn Kết (thị xã Hà Đông) phối hợp với bộ đội tên lửa bắn hạ một chiếc máy bay, được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba. Từ tháng 6/1966, Tổng thống Mỹ Giôn-xơn tăng cường số lượng máy bay và cường độ đánh phá các trọng điểm Cầu Giẽ (Phú Xuyên), bến phà Hồng Vân (Thường Tín) và các trận địa phòng không của ta ở Thái Hòa (nay thuộc Ba Vì), Thượng Lâm và Tuy Lai (Mỹ Đức). Ở Phú Xuyên, trong những tháng cuối năm 1966, đế quốc Mỹ đã huy động 361 lần máy bay phản lực ném 750 bom phá, 20 bom bi, bắn 43 quả tên lửa xuống các khu vực Đỗ Xá, Guột, Cầu Giẽ làm chết 42 người, bị thương 80 người và tàn phá nhiều nhà cửa, cầu cống. Hồi 7 giờ sáng ngày 12/7/1966, hai máy bay Mỹ hoạt động trên bầu trời các huyện Phú Xuyên, Ứng Hòa, Thường Tín. Ba giờ sau, 12 máy bay địch lại chia thành nhiều tốp, nhiều tầng lao vào đánh phá Cầu Giẽ. Trận địa phòng không 12,7mm của bộ đội Hà Tây và du kích Châu Can, Đại Xuyên, Phú Yên đánh trả quyết liệt. Đội hình máy bay địch rối loạn. Nhiều giặc lái buộc phải nâng độ bay cao lên 2.000 - 2.500 mét. Mặc dù chúng đã trút 32 quả bom phá và hàng chục quả rốc-két xuống mục tiêu nhưng chỉ làm vênh 10 mét đường ray xe lửa, làm vỡ một cầu xi măng khoảng 2 mét. Đợt oanh tạc của địch vừa kết thúc, các đội khắc phục hậu quả của huyện Phú Xuyên đã có mặt ở trận địa ở khắc phục hậu quả. Kịp thời rút kinh nghiệm, ngay buổi chiều ngày hôm đó, Thường vụ Huyện ủy Phú Xuyên triệu tập hội nghị. Tham dự hội nghị có các đồng chí chỉ huy các đơn vị trực chiến ở Cầu Giẽ, đại biểu Tỉnh đội và thủ trưởng các ngành công an, giao thông. Hội nghị nhận định: Thắng lợi của ta là bảo vệ được mục tiêu và đã khẩn trương tổ chức khắc phục hậu quả. Đồng thời các đại biểu cũng chỉ rõ việc bố trí các trận địa chưa hợp lý nên chưa tập trung được hỏa lực để đủ sức hạ máy bay địch và công tác phòng không sơ tán chưa thực hiện triệt để. Hội nghị nhận định: “Cùng với việc oanh tạc Thủ đô, địch sẽ đánh phá ác liệt Hà Tây mà Cầu Giẽ là một trong những điểm hủy diệt của chúng”. Từ nhận định cơ bản đó, Thường vụ Huyện ủy chủ trương tiếp tục điều chỉnh lực lượng bảo đảm chiến đấu, phục vụ chiến đấu và quyết tâm bảo vệ mục tiêu, giảm sự thiệt hại về người và tài sản đến mức thấp nhất.
Chiếc chậu hoa làm từ mảnh xác máy bay Mỹ bị bộ đội và dân quân tự vệ
huyện Phú Xuyên bắn rơi ngày 13/7/1966. Ảnh: BTQK3 Ngay đêm hôm ấy, 1.320 dân quân tự vệ được huy động vào việc vận chuyển 2.500 mét khối đất đá tu sửa hầm hào và làm thêm hai trận địa súng phòng không 12,7mm ở Giẽ Hạ, Cổ Trai. Hầu hết đảng viên ở các xã được huy động lên trận địa tham gia trực chiến. Nhân dân các xã Phúc Tiến, Vân Từ, Phú Yên thực hiện triệt để sơ tán. 9 giờ 45 phút ngày 13/7/1966, 13 máy bay Mỹ từ hướng Đông Nam bay dọc sông Hồng đến Vạn Điểm, vòng sang phía Tây Quốc lộ 1A lao vào đánh phá Cầu Giẽ. Do bị thất bại trong trận đánh ngày 12/7, lần này sau hai vòng lượn ở độ cao 1.500 mét, chúng ném 20 quả bom phá, bắn 7 quả tên lửa xuống mục tiêu. Các trận địa phòng không của ta liên tục chiến đấu với nhiều đợt dánh phá của máy bay địch. Bom đạn giội xuống trận địa phòng không, đoàn viên Tạ Văn Bắc (xạ thủ số 2) nhanh chóng thay xạ thủ số 1 dũng cảm đánh địch cho đến phút hy sinh. Phát hiện hầm chứa đạn 12,7mm bén lửa, chiến sĩ Giang Hồng Tư, Trợ lý Bảo vệ cơ quan Tỉnh đội vừa được tăng cường đã lao vào dập tắt ngọn lửa, cứu hàng chục hòm đạn khỏi bị cháy nổ. Trận địa pháo của dân quân bị đất đá vùi lấp. Khẩu đội trưởng Lê Gia Nghi cùng các chiến sĩ đào bới tìm súng, hiệu chỉnh lại và tiếp tục chiến đấu. Đại đội 4 (bộ đội địa phương tỉnh Hà Tây) do Đại đội trưởng Bùi Văn Tuấn chỉ huy bình tĩnh chờ máy bay địch bổ nhào mới điểm xạ. Các đồng chí Khoa, Phúc (Đại đội trưởng và Chính trị viên Đại đội công binh) vừa chỉ huy đơn vị sửa chữa cầu phà vừa tham gia tiếp đạn cho bộ đội. Sáu cô gái (Nam, Mi A, Mi B, Thảo, Nhất, Khanh) thôn Cổ Trai xã Đại Xuyên sẵn sàng thay thế pháo thủ khi có lệnh. Nữ du kích Thúy, Kiên tận tình cứu chữa thương binh và bảo vệ thi hài liệt sĩ. Các đồng chí trong Đảng ủy xã Châu Can, Đại Xuyên, Phú Yên ngày đêm ở trận địa trực tiếp chỉ đạo giải quyết công việc, đáp ứng yêu cầu chiến đấu và phục vụ chiến đấu… Trong lúc ở Cầu Giẽ mù mịt khói bom thì một tốp máy bay của ta từ hướng Bắc bay tới lao thẳng vào đội hình máy bay địch, buộc chúng phải hạ thấp độ cao. Khi máy bay địch vừa lao xuống, cán bộ chiến sĩ Đại đội 4 nổ súng. Chiếc phản lực Mỹ bốc cháy. Hai phút sau, Tiểu đoàn pháo cao xạ được Bộ tăng cường về Phú Xuyên diệt thêm một chiếc F4-H. Mừng thắng lợi nhưng luôn luôn cảnh giác, cán bộ chiến sĩ ta tranh thủ từng giờ, từng phút củng cố ngụy trang công sự, điều chỉnh tầm bắn, hướng bắn để tiếp tục chiến đấu.
“Mảnh xác máy bay Mỹ do Đại đội 4 B.Đ.Đ.P Hà Tây bắn rơi ngày 13.7.1966” được khắc trên chiếc chậu hoa. Ảnh: BTQK3 10 giờ 48 phút ngày hôm sau (14/7/1966), 8 chiếc máy bay Mỹ lại chia thành hai tốp lao vào vùng trời Cầu Giẽ. Để tránh lưới lửa tầm thấp của ta, chúng bay ở độ cao 2.500 - 3.000 mét. Chưa kịp bổ nhào cắt bom chúng đã bị máy bay của ta chặn đánh, bắn rơi hai F4-H. 10 giờ 45 phút, ngày 15/7, bốn chiếc phản lực Mỹ lại bay vào đánh phá. Phán đoán đúng hướng bay của chúng, trận địa tên lửa ở Vạn Điểm nổ súng, máy bay địch lại phải hạ độ cao. Lưới lửa tầm thấp của Đội Tự vệ nhà máy đường Vạn Điểm phối hợp với bộ đội chủ lực bắn vào tốp thứ nhất, diệt phản lực Mỹ. Tốp thứ hai lao về vùng trời phía bắc Cầu Giẽ lại bị lực lượng phòng không của ta diệt thêm một chiếc F4-H. Sau những chiến công bắn hạ máy bay địch, nhân dân và bộ đội địa phương sử dụng vỏ máy bay để chế tạo những vật dụng sinh hoạt. Chiếc chậu hoa của cán bộ, chiến sĩ Đại đội 4, bộ đội địa phương tỉnh Hà Tây (có kích thước 30 x 38 x 25 cm) được làm từ xác máy bay phản lực của Mỹ, xung quanh chậu được khắc đường nét rất tinh xảo và tỉ mỉ về các họa tiết, hình ảnh, đặc biệt là khắc dòng chữ “Mảnh xác máy bay Mỹ do Đại đội 4 bộ đội địa phương Hà Tây bắn rơi ngày 13 -7 - 1966”, “kỷ niệm Hà Tây chiến thắng”. Hiện vật đặc này đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 3, mang số đăng ký BTQK3: 1299-KL420 đã phần nào khắc họa tinh thần chiến đấu gan dạ, dũng cảm, không ngại hy sinh, gian khổ của quân và dân ta; góp phần tuyên truyền, giáo dục lòng yêu nước cho các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.Văn Nhuận