CHÂU KHÊ – DẤU TÍCH CỦA MỘT LÀNG CỔ
Thẩm Thị Giang
Trong không gian lịch sử của Đường An ngày nay, vùng đất Thúc Kháng cũng góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đặc sắc.
Một trong những địa danh tiêu biểu là Châu Khê.
Theo tư liệu về làng Châu Khê, đây là một làng cổ có lịch sử lâu đời, gắn với quá trình hình thành cư dân từ thời Lý. Thời Lê – Nguyễn, Châu Khê là một xã thuộc tổng Tông Chanh, huyện Đường An.
Điều đó cho thấy tên Đường An không chỉ xuất hiện trong những câu chuyện về bia Văn chỉ.
Nó từng là một đơn vị địa lý – hành chính có vị trí trong lịch sử của vùng.
Châu Khê còn lưu giữ những dấu tích văn hóa, trong đó có đình làng và các văn bia cổ.
Một tấm bia dựng năm Minh Mệnh thứ 2, tức năm 1821, ghi lại những thông tin liên quan đến lịch sử của làng và nhắc đến nhân vật Chu Tam Xương, người được tư liệu địa phương gắn với quá trình lập trang Chu Xá – tiền thân của Châu Khê.
Những tấm bia như vậy có giá trị đặc biệt.
Bởi mỗi chữ khắc trên đá đều là công sức của người xưa.
Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng lưu giữ hàng nghìn bức ảnh chỉ trong một chiếc điện thoại.
Nhưng người xưa muốn để lại một thông tin thì phải chọn đá, chọn chữ, thuê người khắc và bảo vệ tấm bia qua nhiều năm.
Vì vậy, một văn bia tồn tại hàng trăm năm chính là một dạng “bức thư” gửi từ quá khứ đến hiện tại.
Châu Khê nhắc chúng ta rằng lịch sử Đường An không chỉ có những nhân vật nổi tiếng.
Lịch sử còn nằm trong những ngôi làng.
Trong đình.
Trong văn bia.
Trong tên đất.
Và trong ký ức của những người dân bình thường.
Có thể một người hôm nay đi qua Châu Khê mà không biết mình đang bước trên một vùng đất đã được nhắc đến từ hàng trăm năm trước.
Nhưng đó chính là điều kỳ diệu của lịch sử:
Quá khứ đôi khi nằm ngay dưới bước chân của chúng ta.



