CHẬU NƯỚC SẠCH GIỮA LÁN PHU MỎ VÀNG DANH

rong đợt “vô sản hóa” năm 1929 tại mỏ than Vàng Danh (Quảng Ninh), đồng chí Nguyễn Văn Cừ – người thanh niên trí thức Hà Nội – sống chung một lán trại dột nát với hàng chục phu mỏ nghèo khổ. Giữa môi trường than bụi bám đen kịt, nước sinh hoạt khan hiếm, anh luôn dành thời gian gánh nước xa về, tự tay lau rửa vết thương cho những người thợ bị đá dăm đè sưng tấy.

Hành động nhỏ bé nhưng đầy lòng nhân ái của anh đã khiến những người phu mỏ vốn cục cằn, ít nói phải cảm động sâu sắc. Từ chậu nước sạch lau vết thương hằng đêm, Nguyễn Văn Cừ khéo léo chuyển sang nói về nỗi nhục mất nước, về sự tàn ác của giới chủ thực dân và vì sao người thợ phải đoàn kết, đấu tranh để làm chủ cuộc đời mình. Bằng sự chân thành, gần gũi, anh từng bước giúp những người công nhân hiểu rằng những nhọc nhằn mà họ đang chịu đựng không phải là số phận không thể thay đổi, mà bắt nguồn từ một chế độ bóc lột bất công.

Ban ngày, Nguyễn Văn Cừ hòa mình vào công việc của người thợ mỏ, cùng xúc than, vận chuyển vật liệu và chia sẻ từng bữa cơm đạm bạc với anh em. Buổi tối, sau một ngày lao động mệt nhọc, khi lán trại đã dần im tiếng, anh lại tranh thủ trò chuyện với từng nhóm công nhân. Anh không nói những điều xa lạ, khó hiểu mà bắt đầu từ chính những câu chuyện xảy ra trong đời sống hằng ngày: tiền công thấp, giờ làm kéo dài, điều kiện lao động khắc nghiệt và sự đối xử bất công của chủ mỏ.

Có những đêm, dưới ánh đèn leo lét, vài người thợ ngồi quây quần bên anh. Người kể chuyện gia đình, người than thở về cuộc sống, người lại băn khoăn không biết làm thế nào để thoát khỏi cảnh cơ cực. Nguyễn Văn Cừ kiên nhẫn lắng nghe rồi giải thích cho họ về sức mạnh của sự đoàn kết. Anh nhấn mạnh rằng một người công nhân đơn độc rất khó chống lại sự áp bức, nhưng khi hàng trăm, hàng nghìn người cùng chung một ý chí thì họ có thể tạo nên một sức mạnh lớn lao.

Điều đáng quý ở Nguyễn Văn Cừ là anh không tìm cách đứng trên người công nhân để “dạy bảo” họ. Anh sống như một người thợ thực thụ, cùng chịu cái nóng, cái rét, cùng hít bụi than và cùng nếm trải những nhọc nhằn trong công việc. Chính sự hòa mình ấy đã xóa dần khoảng cách giữa người trí thức trẻ và những người phu mỏ nghèo. Từ chỗ dè dặt, nghi ngờ, họ bắt đầu tin tưởng, tìm đến anh để trò chuyện và chia sẻ những suy nghĩ của mình.

Qua từng cuộc trò chuyện, những người thợ dần hiểu rằng đoàn kết không chỉ là giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn, mà còn là cùng nhau đấu tranh cho quyền lợi chính đáng. Một vài người sau đó trở thành những hạt nhân tích cực trong việc tuyên truyền, vận động công nhân, góp phần xây dựng cơ sở cách mạng trong khu vực mỏ.

Những việc làm giản dị ấy cho thấy phương pháp hoạt động cách mạng rất gần gũi với quần chúng của Nguyễn Văn Cừ. Anh hiểu rằng muốn phong trào phát triển thì trước hết phải sống cùng nhân dân, hiểu nỗi khổ của nhân dân và bằng chính hành động của mình tạo dựng niềm tin. Từ một chậu nước rửa vết thương, một bữa cơm sẻ chia, một cuộc trò chuyện trong đêm, những tình cảm giữa người với người dần được nâng lên thành tình đoàn kết giai cấp và ý thức đấu tranh.

Đối với Nguyễn Văn Cừ, “vô sản hóa” không chỉ là thay đổi nơi sống hay công việc, mà còn là quá trình tự mình hòa vào cuộc sống của người lao động, học hỏi từ họ và cùng họ tìm con đường đấu tranh. Những tháng ngày ở vùng mỏ đã góp phần rèn luyện bản lĩnh, tác phong gần gũi quần chúng và tinh thần kiên định của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi, để sau này đồng chí tiếp tục có những đóng góp quan trọng cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam.