Châu Văn Đặng – Người Bí thư kiên trung giữa những năm tháng kháng chiến Nam Bộ

Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh cách mạng ở Nam Bộ, có những con người đã chọn con đường dấn thân từ rất sớm, sống trọn đời cho lý tưởng độc lập dân tộc. Một trong những gương mặt tiêu biểu ấy là đồng chí Châu Văn Đặng – người cán bộ lãnh đạo gắn bó sâu sắc với phong trào cách mạng vùng Bạc Liêu – Hậu Giang trong những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ.

Sinh ra tại làng Long Thạnh, quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, Châu Văn Đặng sớm tham gia phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ từ giữa thập niên 1930. Khi còn rất trẻ, ông đã hòa mình vào phong trào cách mạng do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, thể hiện tinh thần giác ngộ chính trị sớm và ý chí đấu tranh bền bỉ của lớp thanh niên Nam Bộ thời kỳ đó.

Năm 1937, ông chính thức được kết nạp vào Đảng, sinh hoạt trong chi bộ Phong Thạnh. Từ đó, con đường hoạt động cách mạng của ông gắn liền với những tổ chức cơ sở ở địa phương, rồi nhanh chóng được tín nhiệm tham gia Quận ủy Giá Rai – nơi quy tụ những cán bộ nòng cốt của phong trào kháng chiến vùng U Minh.

Trong giai đoạn 1940, ông bị chính quyền thực dân bắt giam và đày ải. Nhưng cũng như nhiều chiến sĩ cộng sản khác, nhà tù không làm ông khuất phục. Đến năm 1945, khi thời cơ cách mạng đến, ông trở lại hoạt động, tiếp tục gây dựng lại cơ sở cách mạng ở địa phương và tham gia lãnh đạo phong trào kháng chiến ở Giá Rai.

Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược Nam Bộ, Châu Văn Đặng cùng các đồng chí trong Quận ủy đã chỉ đạo rút lui chiến lược, xây dựng lực lượng và tổ chức nhiều trận đánh tại các địa bàn trọng yếu như Rau Dừa, Hộ Phòng – Gành Hào, Gò Muồng… góp phần giữ vững phong trào kháng chiến ở vùng đất cực Nam Tổ quốc trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp.

Cuối năm 1947, ông được bầu làm Phó Bí thư Huyện ủy Giá Rai. Đến năm 1948, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu, ông tiếp tục được tín nhiệm tham gia Tỉnh ủy, đảm nhiệm công tác tuyên huấn, đào tạo cán bộ, rồi Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy. Đây là giai đoạn ông góp phần quan trọng trong việc xây dựng hệ thống tổ chức Đảng vững mạnh ở vùng căn cứ kháng chiến.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, khi tình hình miền Nam có nhiều biến động, ông được chỉ định giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu trong điều kiện hoạt động bí mật. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào cách mạng địa phương tiếp tục được củng cố, đặc biệt trong việc đấu tranh chống các chính sách chia rẽ dân cư và kiểm soát vùng U Minh của chính quyền Sài Gòn.

Cuối năm 1956, khi tổ chức lại hệ thống tỉnh ủy, ông được điều động về Liên Tỉnh ủy Hậu Giang, giữ chức Phó Bí thư kiêm Giám đốc Trường Đảng – nơi đào tạo cán bộ cho phong trào cách mạng miền Tây Nam Bộ. Đây là giai đoạn ông trực tiếp góp phần bồi dưỡng lực lượng cán bộ nòng cốt cho cuộc kháng chiến lâu dài sau này.

Ngày 10 tháng 8 năm 1959, ông qua đời vì bệnh nặng khi đang công tác, khép lại một cuộc đời hoạt động cách mạng liên tục từ rất sớm, gắn bó trọn vẹn với phong trào Nam Bộ kháng chiến.

Với những cống hiến đó, Châu Văn Đặng đã được Nhà nước truy tặng nhiều huân chương cao quý, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng việc tên ông được đặt cho đường phố và cơ sở đào tạo chính trị tại Bạc Liêu – như một sự ghi nhận đối với một người cán bộ kiên trung, hết lòng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Cuộc đời ông là hình ảnh tiêu biểu của lớp cán bộ cách mạng Nam Bộ: âm thầm, bền bỉ, kiên định, góp phần xây nền móng cho phong trào kháng chiến ở vùng đất cuối trời Tổ quốc trong những năm tháng khốc liệt nhất.