"Chết còn trút áo cho nhau, Miếng cơm dành để người sau ấm lòng"

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Vũ Văn Hiếu – Bí thư Đặc khu ủy đầu tiên khu mỏ Quảng Ninh, sinh ngày 20/3/1907 tại ấp Văn Định, xã Quần Phương Thượng, tổng Quần Phương, tỉnh Nam Định (nay là xóm 10, xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình).

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, đông con nhưng rất ham học, luôn khát khao được học chữ. Vốn là người thông minh, năng động, Vũ Văn Hiếu đã sớm giác ngộ cách mạng, nhận ra sự bất công mà đất nước bị thực dân Pháp đô hộ.

Năm 1928, khi trưởng thành Vũ Văn Hiếu tìm đường ra mỏ than Hà Tu (Hòn Gai) làm thì gặp được các nhà cách mạng Nguyễn Văn Xứng (Lê Thanh Nghị), Nguyễn Khắc Khang (Lê Quốc Trọng) được truyền đạt thêm tư tưởng cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đồng chí càng hiểu thêm nỗi khổ của đất nước nô lệ và con đường đấu tranh giai cấp, giành độc lập cho dân tộc.

Tháng 9/1928, Kỳ bộ Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội Bắc Kỳ đã quyết định cử cán bộ, hội viên đi “vô sản hóa” ở các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền.. trong đó Khu mỏ được coi là địa bàn quan trọng.

Tháng 11/1929, đồng chí Vũ Văn Hiếu trở thành đảng viên của Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Hòn Gai, được đứng trong hàng ngũ Đảng cộng sản Đông Dương. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930, các Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam ở Mạo Khê, Hòn Gai, Cẩm Phả, Cửa Ông lần lượt được thành lập. Tháng 3/1930, Chi bộ Đảng vùng than Hòn Gai, gồm: Nguyễn Khắc Khang, Vũ Văn Hiếu, Trần Văn Nghệ, Nguyễn Văn Xứng (Lê Thanh Nghị) do cụ Nguyễn Khắc Khang làm Bí thư.

Tháng 4/1930, Đảng ủy khu mỏ Hòn Gai - Cẩm Phả được thành lập, đồng chí Vũ Văn Hiếu được Đảng ủy tín nhiệm bầu làm Bí thư. Ngày 17/5/1930, do nội bộ có kẻ phản bội đầu hàng địch, mật thám Pháp đã bắt Ông cùng 4 đảng viên trong tổ chức của Đảng vùng than. Vũ Văn Hiếu dũng cảm, kiên trung trước đòn tra tấn và thủ đoạn chiêu hồi của địch; đã không khai báo, tiết lộ bí mật của cơ sở Đảng, quân Pháp không đủ chứng cứ kết tội, chúng đành phải trả tự do cho Ông.

Tháng 10/1930, thành lập đặc Khu ủy Đông Triều, Hòn Gai, Cẩm Phả… Đồng chí Vũ Văn Hiếu được giao nhiệm vụ lớn hơn, làm Bí thư Đảng ủy mỏ Cẩm Phả - Cửa Ông. Ngày 9/2/1931, lại do nội bộ có kẻ phản bội, Ông cùng gần 70 cán bộ đảng viên và quần chúng cách mạng ưu tú lại bị mật thám, Phòng nhì Pháp bắt giam.

Ngày 13/5/1931, thực dân Pháp đưa Ông cùng hơn 40 đảng viên, quần chúng cách mạng khác ra xét xử tại Hội đồng Đề hình Hà Nội. Tại phiên xử này, chúng kết án Vũ Văn Hiếu 20 năm tù cấm cố và đày ra Côn Đảo. Tại Côn Đảo, chúng giam cụ Vũ Văn Hiếu cùng phòng giam với các nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng (sau này) như: Nguyễn Văn Cừ, Lê Duẩn, Hạ Bá Cang, Nguyễn Khắc Khang...

Tháng 5/1936, phong trào Bình dân ở Pháp thắng thế, thực dân Pháp ở Đông Dương phải trả tự do cho đồng chí Vũ Văn Hiếu cùng nhiều chính trị phạm, cán bộ cách mạng của Đảng toàn quốc. Thoát khỏi lao tù, đồng chí Vũ Văn Hiếu tiếp tục hoạt động cách mạng ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Vinh. Sau chuyển vào miền Nam công tác, đồng chí Vũ Văn Hiếu tham gia chỉ đạo tờ Đông Phương tạp chí với danh nghĩa đặc phái viên, đến tháng 11/1939 cụ về phụ trách cơ quan Văn phòng Trung ương Đảng trong hoạt động bí mật.

Đêm 17/01/1940, đồng chí Vũ Văn Hiếu lại bị địch bắt cùng Nguyễn Văn Cừ, Lê Duẩn, Vũ Văn Tấn. Đầu năm 1941, thực dân Pháp lại đày đồng chí ra Côn Đảo (lần thứ hai), lại giam cùng các nhà cách mạng lớn như: Lê Duẩn, Nguyễn Văn Cúc (Nguyễn Văn Linh), Nguyễn Tạo.... Đồng chí Vũ Văn Hiếu hy sinh vì bệnh trọng trong lao tù ngày 26/4/1942, được “Truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân” năm 2015.

Đồng chí Vũ Văn Hiếu, Bí thư Đặc Khu ủy đầu tiên của Khu mỏ Quảng Ninh, đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng cao cả. Người làm nên huyền thoại, về tấm gương sáng tư chất của Đảng “Chết còn trút áo cho nhau, Miếng cơm dành để người sau ấm lòng”. Tên tuổi và tấm gương của đồng chí sống mãi với lịch sử, mãi là niềm tự hào sâu sắc của người dân tỉnh Quảng Ninh. Thế hệ trẻ ngày nay nguyện noi gương, cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, góp phần xây dựng và phát triển quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, ấm no, tự do, hạnh phúc.