“Chết không rời pháo”

Có lẽ không ai trong đoàn quân khi ấy biết rằng một trong những bước chân của mình sẽ trở thành dấu mốc được lịch sử nhắc lại nhiều năm sau. Họ chỉ biết cùng nhau kéo pháo, vượt dốc và đưa vũ khí đến chiến trường. Tô Vĩnh Diện cũng bắt đầu hành trình như vậy, nhưng ông đã không thể đi đến cuối con đường.

Tô Vĩnh Diện trưởng thành trong hoàn cảnh nghèo khó tại Thanh Hóa. Từ nhỏ, ông đã phải đi ở và làm việc để kiếm sống. Những năm tháng thiếu thốn khiến ông sớm có ý thức về lao động và nghị lực vượt qua khó khăn.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia dân quân địa phương. Năm 1949, ông tình nguyện nhập ngũ. Trong thời gian phục vụ quân đội, ông luôn thể hiện sự nghiêm túc, chịu khó và tinh thần trách nhiệm.

Năm 1953, ông được giao làm Tiểu đội trưởng của một đơn vị pháo cao xạ. Công việc này đòi hỏi sự chính xác và tinh thần kỷ luật cao. Ông vừa phải hoàn thành nhiệm vụ của mình, vừa phối hợp với các chiến sĩ trong tiểu đội.

Đến khi chiến dịch Điện Biên Phủ được triển khai, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa pháo vào chiến trường. Đây là một hành trình gian nan chưa từng có.

Những con đường xuyên núi được mở trong điều kiện khẩn trương. Có nơi đường chỉ vừa đủ cho pháo đi qua. Hai bên là vách núi hoặc vực sâu. Mỗi khẩu pháo nặng nề phải nhờ vào sức kéo của rất nhiều chiến sĩ.

Tiếng hô nhịp nhàng vang lên mỗi khi bộ đội bắt đầu kéo. Khẩu pháo từ từ dịch chuyển. Có những lúc mọi người phải dừng lại vì quá mệt, rồi lại tiếp tục khi có lệnh.

Tô Vĩnh Diện luôn sát cánh cùng đồng đội trong công việc ấy.

Trong một lần vận chuyển, khi khẩu pháo đang xuống dốc, pháo địch bắn tới. Một mảnh đạn làm đứt dây tời khiến khẩu pháo bất ngờ mất kiểm soát.

Nó lao xuống dốc.

Các chiến sĩ lập tức chạy theo. Những vật chèn lần lượt được sử dụng. Những sợi dây còn lại được căng hết sức. Nhiều người cố bám vào khẩu pháo để giảm tốc độ.

Nhưng khối thép vẫn tiếp tục trượt.

Tô Vĩnh Diện tiến đến và ghì lấy càng pháo. Ông cố hướng khẩu pháo về phía vách núi nhằm ngăn nó lao xuống vực.

Sức ép quá lớn khiến người chiến sĩ liên tục bị kéo theo. Tuy nhiên, ông vẫn không rời vị trí.

Trong thời khắc nguy hiểm nhất, ông dùng chính thân mình để giữ càng pháo.

Tô Vĩnh Diện hy sinh.

Khẩu pháo được giữ lại.

Những người đồng đội tiếp tục hành quân. Con đường mà ông đang đi dở vẫn phải được hoàn thành. Những người còn sống mang theo cả nỗi đau và sự quyết tâm tiến về phía trước.

Sau này, câu chuyện ấy được nhắc đến như một trong những biểu tượng về tinh thần hy sinh của người lính trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Điều khiến hình ảnh Tô Vĩnh Diện trở nên đặc biệt là ông không chỉ có một khoảnh khắc anh hùng. Trước đó là cả một quá trình sống, chiến đấu và rèn luyện. Từ một người dân nghèo, ông đã trở thành người Tiểu đội trưởng được giao trọng trách.

Sự hy sinh của ông vì thế cũng là kết quả của một quá trình trưởng thành trong lý tưởng và trách nhiệm.