Chị Bán Hoa Trước Nhà Thờ

Những năm cuối thập niên 1960, trước cổng một nhà thờ lớn ở Sài Gòn, sáng nào cũng có người phụ nữ ngồi bán hoa với chiếc nón lá bạc màu. Đó là bà Đỗ Thị Nguyệt. Gánh hàng của bà giản dị: vài bó huệ trắng, hoa cúc vàng, mấy nhành hồng đỏ cắm trong xô nước cũ. Người đi lễ ghé mua, người qua đường dừng lại ngắm, có hôm bán hết sớm, có hôm ế đến chiều. Ai cũng nghĩ bà chỉ là người phụ nữ nghèo kiếm sống bằng hoa. Nhưng nhờ ngồi một chỗ từ sáng đến tối, bà nhìn rõ mọi chuyển động quanh khu phố. Ai quen, ai lạ, khi nào có người đang theo dõi người khác – bà đều nhận ra. Bà dùng chính những bó hoa làm ám hiệu: Đặt bó huệ bên phải: khu vực yên ổn. Chuyển bó huệ sang trái: có người lạ xuất hiện. Dựng ngược chiếc xô nước: phải rời đi ngay. Một buổi trưa, có cô gái trẻ bước đến định hỏi mua hoa như đã hẹn trước. Cùng lúc ấy, bà Nguyệt thấy hai người đàn ông đứng gần gốc cây nhìn chằm chằm sang đây. Không nói gì, bà lặng lẽ chuyển bó huệ trắng sang phía trái chiếc thúng. Cô gái vừa nhìn thấy liền đổi giọng: “Thôi dì, hôm nay con quên đem tiền.” Rồi quay bước nhanh về phía đông người. Hai người đàn ông tiến lại hỏi: “Con nhỏ đó mua gì?” Bà Nguyệt tỉnh bơ: “Hỏi giá rồi chê mắc.” Họ bực bội bỏ đi. Có ngày mưa lớn, bà kéo tấm bạt che giúp người lạ đứng trú dưới hiên. Có hôm bà giấu mảnh giấy nhỏ trong lớp lá gói hoa để trao đúng người nhận. Con trai bà từng lo: “Má ngồi ngoài đường suốt, lỡ nguy hiểm thì sao?” Bà chỉ mỉm cười: “Bông hoa nhỏ cũng có lúc làm được việc lớn.” Ngày đất nước hòa bình, bà vẫn tiếp tục bán hoa thêm nhiều năm. Người cũ đi ngang thường ghé mua một bó dù không cần dùng, như cách nhắc nhớ chuyện xưa. Chiếc thúng tre đựng hoa nay đã cũ, được con cháu giữ lại như kỷ vật. Chị bán hoa trước nhà thờ năm ấy là biểu tượng của sự tinh tế, gan dạ và nghĩa tình của người dân miền Nam trong những năm tháng thời hoa lửa.