Chi đoàn 12A9 - THPT Nguyễn Hữu Cảnh (1)

Chân dung đồng chí Nguyễn Văn Cừ. Năm 1927, Nguyễn Văn Cừ lên Hà Nội học và thi đỗ vào trường Bưởi (nay là Trường Trung học Chu Văn An). Tại đây, Nguyễn Văn Cừ được giác ngộ cách mạng, tham gia nhiều hoạt động yêu nước, được đọc báo Thanh niên và tác phẩm Đường Kách mệnh của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Đầu năm 1928, Nguyễn Văn Cừ được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Do những hoạt động yêu nước và cách mạng, tháng 5/1928, Nguyễn Văn Cừ bị đuổi học và trở về quê dạy học ở làng Hà Lỗ, tức làng Giỗ Đông, nay thuộc huyện Đông Anh - ngoại thành Hà Nội để tìm cách liên lạc với tổ chức. Thời gian dạy học ở đây, Nguyễn Văn Cừ đã gặp được nhiều nhà cách mạng lớp đàn anh, những người có tầm ảnh hưởng và để lại ấn tượng sâu sắc, trong đó có đồng chí Ngô Gia Tự - một lãnh tụ của Đảng sau này. Tháng 8/1928, Nguyễn Văn Cừ bị mật thám bắt, giam giữ 12 ngày rồi thả.Cuối tháng 8/1928, Kỳ bộ Bắc Kỳ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên bí mật họp tại Hà Nội, đề ra chủ trương đưa các hội viên đi “vô sản hóa” tại các hầm mỏ, xí nghiệp, công trường. Lúc này, Nguyễn Văn Cừ đã bị mật thám Pháp theo dõi, giám sát, cho nên đồng chí Ngô Gia Tự - Bí thư Tỉnh bộ Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên tỉnh Bắc Ninh đã cử và giới thiệu với đồng chí Nguyễn Đức Cảnh - Bí thư Thành bộ Hải Phòng phụ trách cả vùng mỏ - đưa Nguyễn Văn Cừ ra vùng mỏ than Đông Bắc hoạt động, chủ yếu là khu mỏ Vàng Danh.Collège du Protectorat près du Grand Lac - Trường Trung Học Bảo Hộ gần Hồ Tây - trường Bưởi (sau này là trường Chu Văn An). Nằm tại làng Bưởi, trên đường Route du Village du Papier (nay là đường Thụy Khuê). Ngày 17/6/1929 Đông Dương Cộng sản Đảng ra đời. Nguyễn Văn Cừ, Lê Văn Lương,... là những đảng viên đầu tiên được xét kết nạp vào Đảng khi mới 17 tuổi. Tháng 9/1929, Nguyễn Văn Cừ được rút về Hải Phòng phụ trách việc xây dựng trạm liên lạc của Trung ương Đông Dương Cộng sản Đảng với nước ngoài, qua đường tàu biển, sau đó được đồng chí Nguyễn Đức Cảnh điều về giúp việc cho Tỉnh ủy Hải Phòng. Sau Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 1930), ở trong nước diễn ra cuộc sắp xếp tổ chức mạnh mẽ, từ các chi bộ cộng sản của các tổ chức tiền thân thành các chi bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam và phát triển tổ chức chi bộ mới. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, đồng chí Nguyễn Văn Cừ tích cực len lỏi khắp vùng mỏ Quảng Ninh để hoạt động. Cuối năm 1930, đồng chí Nguyễn Văn Cừ đề xuất và được Xứ ủy Bắc Kỳ chấp thuận, đồng chí đứng ra lập Đặc khu ủy vùng mỏ và được cử làm đại diện của Xứ ủy Bắc Kỳ bên cạnh Đặc khu ủy.Trụ sở báo Tin tức - cơ quan ngôn luận của Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Ngày 15/2/1931, trên đường công tác từ Cẩm Phả về Hòn Gai, đồng chí Nguyễn Văn Cừ bị bắt. Mật thám Pháp giam giữ đồng chí qua các nhà lao Hòn Gai, Hải Phòng rồi cuối cùng về Hỏa Lò - Hà Nội. Giữa tháng 5/1931, Nguyễn Văn Cừ và nhiều đồng chí bị Hội đồng đề hình Hà Nội kết án lưu đày chung thân và đày ra Côn Đảo. Ra đến Côn Đảo, Nguyễn Văn Cừ bị địch giam ở Banh 2 cùng với các đồng chí Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Hoàng Quốc Việt, Hà Huy Giáp, Lương Khánh Thiện, Lê Thanh Nghị và Nguyễn Văn Linh... Tại Côn Đảo, đồng chí được học một cách có hệ thống về chủ nghĩa Mác - Lênin, đọc các tác phẩm kinh điển và tham gia ban lãnh đạo Banh 2 dưới sự lãnh đạo của Chi bộ bí mật nhà tù.