CHI ĐOÀN GIÁO VIÊN - ĐOÀN TRƯỜNG CAO ĐẲNG KIÊN GIANG (2)

CHUYỆN VỀ HẦM BÍ MẬT GIỮA LÒNG THỊ XÃ RẠCH GIÁ

Những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thị xã Rạch Giá là một địa bàn có vị trí quan trọng ở vùng Tây Nam Bộ. Nơi đây tập trung nhiều cơ quan hành chính, quân sự của chính quyền Sài Gòn, đồng thời cũng là địa bàn hoạt động bí mật của các cơ sở cách mạng. Giữa lòng thị xã đông đúc, dưới những căn nhà bình dị của người dân yêu nước đã tồn tại nhiều hầm bí mật, góp phần bảo vệ cán bộ, tài liệu và duy trì phong trào cách mạng trong những thời điểm khó khăn nhất.

Câu chuyện về hầm bí mật của gia đình ông Nguyễn Văn Lâm ở một con hẻm nhỏ ven chợ Rạch Giá là một trong những ký ức đáng nhớ của thời hoa lửa.

Ông Lâm là thợ mộc, sống cùng vợ và ba người con trong một căn nhà gỗ đơn sơ. Bề ngoài, gia đình ông không có gì khác so với những hộ dân lao động khác trong khu phố. Ban ngày, ông làm nghề đóng bàn ghế, sửa chữa nhà cửa. Bà Hai, vợ ông, buôn bán rau cải ngoài chợ. Cuộc sống bình dị ấy khiến ít ai biết rằng căn nhà nhỏ của họ là một cơ sở cách mạng quan trọng.

Năm 1967, trước tình hình địch tăng cường truy quét lực lượng cách mạng trong nội ô thị xã, tổ chức quyết định xây dựng một hầm bí mật để làm nơi trú ẩn cho cán bộ hoạt động nội thành.

Sau nhiều lần khảo sát, căn nhà của ông Lâm được lựa chọn vì nằm ở vị trí thuận lợi, gần các tuyến đường liên lạc nhưng ít gây sự chú ý.

Việc đào hầm được tiến hành hoàn toàn bí mật.

Ban đêm, khi hàng xóm đã ngủ say, ông Lâm và một số cơ sở cách mạng thân tín bắt đầu đào đất dưới nền nhà. Để tránh bị phát hiện, đất đào lên được chia nhỏ, đem đổ dần xuống ao sau nhà hoặc trộn vào các luống rau.

Công việc kéo dài gần hai tháng.

Cuối cùng, một căn hầm rộng khoảng sáu mét vuông được hoàn thành dưới nền gian nhà sau. Hầm đủ chỗ cho ba đến bốn người trú ẩn trong nhiều ngày. Miệng hầm được ngụy trang bằng một tấm ván gỗ khớp với nền nhà. Phía trên đặt chiếc tủ đựng dụng cụ nghề mộc nên rất khó phát hiện.

Từ khi hầm hoàn thành, nhiều cán bộ cách mạng đã được che giấu tại đây.

Người đầu tiên sử dụng hầm là đồng chí Tư An, một cán bộ phụ trách công tác nội thành.

Trong suốt gần ba tháng, đồng chí Tư An bí mật hoạt động tại thị xã rồi trở về căn nhà ông Lâm mỗi khi cần trú ẩn.

Mọi việc diễn ra an toàn cho đến một ngày cuối năm 1968.

Hôm ấy, một cơ sở cách mạng bị địch bắt giữ. Nguy cơ lộ bí mật khiến nhiều người lo lắng.

Chiều hôm đó, đồng chí Tư An khẩn cấp đến nhà ông Lâm mang theo một túi tài liệu quan trọng.

Ông Lâm hiểu rằng tình hình đang rất căng thẳng.

Quả nhiên, sáng hôm sau, tiếng xe quân sự và tiếng giày đinh vang lên đầu hẻm.

Một toán lính cùng cảnh sát đặc biệt tiến vào khu dân cư.

Chúng lần lượt kiểm tra từng nhà với lý do truy tìm cán bộ cộng sản.

Khi đến nhà ông Lâm, tên chỉ huy lạnh lùng hỏi:

“Có ai lạ mặt đến đây không?”

Ông Lâm bình tĩnh trả lời:

“Nhà tôi chỉ có người trong gia đình. Mấy ngày nay còn bận làm hàng cho khách.”

Không tin, bọn lính lập tức lục soát.

Chúng mở tủ, khám xét từng căn phòng.

Một số tên dùng báng súng gõ mạnh xuống nền nhà để tìm dấu hiệu bất thường.

Lúc ấy, dưới hầm bí mật, đồng chí Tư An đang nín thở lắng nghe từng âm thanh phía trên.

Bà Hai vẫn giữ vẻ bình thản. Bà còn chủ động mời bọn lính uống nước nhằm kéo dài thời gian và làm chúng mất cảnh giác.

Cuộc khám xét kéo dài gần một giờ.

Nhiều lần, tên chỉ huy dừng lại trước chiếc tủ gỗ đặt trên miệng hầm.

Mọi người trong gia đình đều cảm thấy tim như ngừng đập.

Nhưng cuối cùng, hắn không phát hiện được điều gì.

Trước khi rời đi, hắn còn quay lại cảnh cáo:

“Nếu phát hiện chứa chấp cộng sản, cả nhà sẽ bị bắt.”

Sau khi toán lính đi khỏi, ông Lâm vẫn chưa dám mở hầm ngay. Phải đến tối muộn, khi khu phố hoàn toàn yên tĩnh, ông mới nhẹ nhàng dịch chiếc tủ gỗ sang một bên.

Từ dưới hầm, đồng chí Tư An bước lên với khuôn mặt tái nhợt vì căng thẳng.

Ông nắm chặt tay ông Lâm:

“Gia đình anh đã cứu tôi và cứu cả số tài liệu này.”

Ông Lâm chỉ cười:

“Cán bộ còn là cách mạng còn. Chúng tôi làm được gì thì làm.”

Những năm sau đó, hầm bí mật tiếp tục được sử dụng nhiều lần.

Có những đêm, cán bộ họp ngay dưới hầm để bàn kế hoạch hoạt động.

Có những lúc tài liệu quan trọng được cất giữ tại đây trước khi chuyển đi nơi khác.

Mỗi lần địch càn quét, cả gia đình lại đối mặt với nguy hiểm.

Nhưng không ai nao núng.

Đối với họ, bảo vệ cán bộ cũng chính là bảo vệ tương lai của đất nước.

Mùa xuân năm 1975, khi tin chiến thắng từ khắp các chiến trường dồn dập gửi về, thị xã Rạch Giá cũng bước vào những ngày lịch sử.

Nhiều cán bộ từng được che giấu trong căn hầm bí mật năm nào đã trở lại trong niềm vui giải phóng.

Trong buổi gặp mặt xúc động sau ngày thống nhất, đồng chí Tư An nghẹn ngào nói:

“Nếu không có những gia đình như gia đình anh Lâm, phong trào cách mạng nội thành sẽ gặp muôn vàn khó khăn.”

Ông Lâm khiêm tốn đáp:

“Chúng tôi chỉ làm tròn trách nhiệm của người dân yêu nước.”

Nhiều năm đã trôi qua, căn nhà cũ không còn nguyên vẹn như trước. Nhưng câu chuyện về hầm bí mật giữa lòng thị xã Rạch Giá vẫn được người dân địa phương nhắc lại như một biểu tượng của lòng trung thành với cách mạng.

Giữa vòng vây kiểm soát gắt gao của địch, những người dân bình thường đã biến chính ngôi nhà của mình thành pháo đài bảo vệ cán bộ. Họ không có vũ khí hiện đại, không trực tiếp cầm súng chiến đấu ngoài mặt trận, nhưng sự hy sinh thầm lặng của họ đã góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng.

Câu chuyện ấy nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm trong những thời khắc khó khăn của dân tộc. Đó cũng là minh chứng cho sức mạnh của nhân dân – sức mạnh đã làm nên những trang sử vẻ vang trên quê hương Kiên Giang anh hùng.