Chi Đoàn Ka Lăng, Đoàn xã Thu Lũm (1)

Lò Văn Giá (1919-1943) là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, người dân tộc Thái quê ở Sơn La, nổi tiếng với lòng yêu nước và sự dũng cảm. Ông đã đưa đường an toàn cho 4 tù chính trị cốt cán vượt ngục Nhà tù Sơn La năm 1943, sau đó bị thực dân Pháp bắt và thủ tiêu.

Dưới đây là các chi tiết cụ thể:

Tiểu sử: Lò Văn Giá Sinh năm 1919 tại bản Cọ, xã Chiềng An, thị xã (nay là thành phố Sơn La) trong một gia đình nghèo, giàu truyền thống yêu nước.

Chiến công: Tháng 8/1943, Chi bộ Nhà tù quyết định tổ chức vượt ngục cho một số tù chính trị cốt cán để chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Chi bộ nhà tù nhận định: yếu tố thắng lợi cho cuộc vượt ngục là phải có người đưa đường thông thạo và dũng cảm. Là người thông minh, dũng cảm, có lòng yêu nước, nhiệt tình cách mạng và rất thạo tiếng Mông và địa hình Tây Bắc, Lò Văn Giá đã được chọn làm người đưa đường cho cuộc vượt ngục của 4 đồng chí: Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu. Và Lò Văn Giá đã đưa được 4 đồng chí đến đích an toàn (khu vực suối Rút, tỉnh Hòa Bình) theo kế hoạch mà chi bộ đã đề ra. Đồng chí Trần Đăng Ninh đã viết trong cuốn “Hai lần vượt ngục” có đoạn: Anh thanh niên Thái đưa chúng tôi đến đây đã hết phận sự. Chúng tôi cùng anh từ biệt bùi ngùi cảm động. Thuyền xa, chúng tôi còn nhìn theo người thanh niên Thái và khắc tên Giá của anh vào lòng.

Hy sinh: Khi quay lại Sơn La, Lò Văn Giá đã bị thực dân Pháp bắt. Mặc dù bị tra tấn dã man, nhưng Lò Văn Giá vẫn nhất mực không khai. Sau thời gian bị giam cầm, không tìm được chứng cứ để kết án, chúng đã lén lút thủ tiêu ông. Hành động đó phơi bày sự bất lực của kẻ thù trước ý chí đấu tranh bất khuất của người thanh niên Thái, tiêu biểu cho Nhân dân địa phương đang hướng về ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cuộc vượt ngục thành công đã cổ vũ tinh thần cho tù nhân chính trị tại Sơn La và ảnh hưởng tích cực đến nhà tù khác trong cả nước.

Vinh danh: Lò Văn Giá đã được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân ngày 20/12/1994. Hiện có khu tưởng niệm ông tại bản Cọ, phường Chiềng An, thành phố Sơn La.

Ông là biểu tượng của tinh thần bất khuất, kiên cường của quân và dân Tây Bắc trong thời kỳ chống Pháp.