Chi đoàn Piềng Phố

Ngọn lửa không tắt trong ký ức người lính Lò Văn Quang

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng có những năm tháng vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức của những người lính từng đi qua lửa đạn. Trong dòng chảy lặng lẽ của thời gian, câu chuyện của cựu chiến binh Lò Văn Quang (sinh năm 1958) – người từng tham gia chiến đấu, làm nhiệm vụ giải phóng Campuchia – vẫn vang lên như một khúc trầm sâu lắng, thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và cả tuổi thanh xuân đã gửi lại chiến trường.

Sau mùa xuân đại thắng năm 1975, đất nước thống nhất nhưng chưa kịp nghỉ ngơi sau chiến tranh. Cuối những năm 1970, trước thảm họa diệt chủng ở Campuchia và yêu cầu bảo vệ biên giới Tây Nam, Việt Nam tiếp tục thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả. Trong bối cảnh lịch sử đầy biến động ấy, những chàng trai vừa rời ghế nhà trường, vừa rời vòng tay gia đình lại một lần nữa khoác ba lô lên đường. Lò Văn Quang, khi ấy còn rất trẻ, cũng hòa vào dòng người ra trận với tâm thế của một người thanh niên hiểu rằng: Tổ quốc và lịch sử đang cần mình.

Ngày nhận lệnh lên đường, trong trái tim người lính trẻ Lò Văn Quang là một khoảng lặng khó gọi tên. Đó là cảm giác bỡ ngỡ của lần đầu rời xa gia đình, là nỗi lo lắng âm thầm trước một chiến trường xa lạ, và hơn hết là áp lực nặng nề của sự chia ly có thể không ngày gặp lại. Chuyến đi ấy không giống bất kỳ cuộc đi nào trước đó, bởi ông hiểu rất rõ: đây là hành trình mà người lính không thể hẹn ngày trở về, không thể hứa với cha mẹ một lời chắc chắn, cũng không dám tự hứa với chính mình. “Xác định lần này đi không biết lúc nào được về,” ông nhớ lại, giọng trầm xuống. Trong khoảnh khắc ấy, bao nỗi niềm riêng tư của tuổi trẻ như lặng lẽ khép lại. Những ước mơ còn dang dở, những dự định đời thường, cả những niềm vui rất giản dị của một chàng trai mới lớn… tất cả đều được đặt lại phía sau, nhường chỗ cho ý thức rõ ràng về trách nhiệm của người thanh niên trong thời chiến. Và rồi, giữa những bộn bề cảm xúc ấy, ông Quang đã đưa ra một lựa chọn dứt khoát, không do dự: “Dù sống hay chết, được về hay không được về cũng phải xác định lên đường đi làm nhiệm vụ.” Lời nói mộc mạc, không tô vẽ, nhưng ẩn chứa một sự can trường lặng thầm. Đó là tinh thần của cả một thế hệ thanh niên sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng, coi việc lên đường bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế là mệnh lệnh từ trái tim. Trong giây phút tiễn biệt, không có những lời hứa hẹn dài dòng, cũng không có nước mắt ồn ào. Chỉ có ý chí âm thầm nhưng bền bỉ, thôi thúc người lính trẻ bước đi, mang theo niềm tin rằng: Khi Tổ quốc cần, tuổi trẻ phải biết sống cho điều lớn lao hơn chính mình.

Chiến trường Campuchia đã khắc sâu vào ký ức của ông Lò Văn Quang như một quãng đời gian khổ đến ám ảnh, nơi mỗi ngày trôi qua đều là một cuộc thử thách khắc nghiệt đối với thể lực và ý chí con người. Thời điểm ấy, đất nước ta vừa bước ra khỏi chiến tranh, hậu quả để lại vô cùng nặng nề; nền kinh tế còn kiệt quệ, đời sống nhân dân khó khăn, và người lính nơi tuyến đầu càng phải chấp nhận thiếu thốn đủ bề. Trong dòng hồi ức nghẹn ngào, ông Quang chậm rãi chia sẻ: “Cuộc sống thanh niên lúc đó so với bây giờ một trời một vực. Thời ấy, chỉ ăn mạch, không có cơm để ăn, bởi nước ta mới giải phóng, mọi thứ đều rất khó khăn.” Những bữa ăn của người lính khi ấy không đủ no, chỉ cốt để cầm cự qua ngày. Có lúc, khẩu phần ít ỏi được chia đều trong im lặng, không một lời than vãn. Những cuộc hành quân kéo dài trong rừng sâu, dưới cái nắng gắt ban ngày và cái lạnh thấu xương ban đêm, khiến đôi chân rã rời, tấm lưng áo ướt đẫm mồ hôi. Cái đói thường trực, cái rét len lỏi từng đêm và nỗi nhớ nhà da diết âm thầm bám riết lấy người lính trẻ, như một thử thách lặng lẽ nhưng dai dẳng.\Giữa hoàn cảnh ấy, ông Quang và đồng đội vẫn nương tựa vào nhau mà sống, mà bước tiếp. Mỗi chặng đường đi qua, mỗi khó khăn vượt qua đều góp phần tôi luyện nên bản lĩnh thép của người lính, dạy họ biết chịu đựng, biết hy sinh và biết đặt nhiệm vụ lên trên tất cả. Chính trong những năm tháng thiếu thốn, gian khổ đến tận cùng ấy, phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ được hun đúc rõ nét hơn bao giờ hết – lặng lẽ, kiên cường và giàu lòng nhân ái.

Trong hoàn cảnh khắc nghiệt của chiến trường Campuchia, khi cái sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, đồng đội trở thành gia đình thứ hai, là chỗ dựa tinh thần thiêng liêng nhất đối với ông Lò Văn Quang. Ông kể rằng, suốt quãng đời quân ngũ, điều in đậm nhất trong ký ức không chính là hình ảnh những người lính đã cùng ông san sẻ từng miếng ăn, từng ngụm nước, cùng bước đi trên những chặng đường hành quân gian nan và cùng đứng chung một chiến hào giữa lằn ranh sinh – tử. Có những lúc khẩu phần ít ỏi được chia đều trong lặng lẽ, không ai giữ phần hơn cho mình. Có những đêm rừng sâu, tiếng côn trùng hòa cùng tiếng súng vọng xa, những người lính trẻ tựa lưng vào nhau mà ngủ, chỉ cần biết bên cạnh vẫn còn đồng đội là đã đủ ấm lòng. Trong bom đạn, họ nương tựa vào nhau để sống, trao cho nhau niềm tin rằng: còn đồng đội bên mình thì còn đủ sức để bước tiếp. Chiến tranh kết thúc, ông Quang trở về đời thường, mang theo hành trang là những ký ức không thể phai mờ. Nhưng trong hoàn cảnh thiếu thốn thông tin của thời kỳ ấy, ông không thể liên lạc lại với những người từng kề vai sát cánh năm xưa. “Khi tôi về, tôi không thể liên lạc được với ai. Thời đó không có điện thoại, phương tiện rất thiếu, nên đôi khi rất nhớ đồng đội,” ông nói, giọng nghẹn lại. Những cái tên, những khuôn mặt từng thân quen dần khuất xa theo năm tháng, chỉ còn lại nỗi nhớ âm ỉ, dai dẳng như một phần máu thịt không thể tách rời. Chiến tranh đã lùi xa, mỗi người một ngả, nhưng tình đồng đội thì không bao giờ cũ. Chính tinh thần đoàn kết, sự sẻ chia và lòng tin tuyệt đối vào nhau đã giúp những người lính như ông Quang đứng vững giữa mưa bom bão đạn, vượt qua gian khổ, hoàn thành nhiệm vụ mà lịch sử giao phó. Và đến hôm nay, khi nhắc lại, trong ánh mắt người cựu chiến binh vẫn ánh lên nỗi xúc động sâu lắng dành cho những người đồng chí đã cùng ông đi qua một thời hoa lửa không thể nào quên.

Sau 8 năm khoác áo lính, khi chiến tranh đã lùi xa và cuộc sống dần trở lại nhịp bình thường, ông Lò Văn Quang mới có dịp ngoái nhìn lại quãng thời gian thanh xuân của chính mình. Nhắc đến những năm tháng ấy, ông trầm ngâm rất lâu, bởi đó là một tuổi trẻ đã đi qua trong gian khổ, hy sinh và lặng lẽ chịu đựng. Ông thẳng thắn nói về những thiệt thòi không thể bù đắp của đời lính – những điều rất đời thường mà ông và nhiều đồng đội cùng thời đã không có được. Khi bạn bè cùng trang lứa lần lượt lập gia đình, an cư, gây dựng cuộc sống riêng, thì ông vẫn ở nơi chiến trường xa xôi, ngày ngày đối mặt với bom đạn, cái đói, cái rét và nỗi nhớ nhà triền miên. Tuổi trẻ của ông không có những buổi sum vầy gia đình trọn vẹn, không có những niềm vui giản dị của đời thường, càng không có cơ hội nghĩ nhiều cho bản thân. “Cái nào đáng được hưởng thì lại không được hưởng vì đang phục vụ trong quân đội,” ông nói, giọng chậm rãi, bình thản nhưng ẩn chứa nhiều suy tư. Thế nhưng, trong ánh mắt người cựu chiến binh ấy không hề có sự nuối tiếc. Bởi hơn ai hết, ông hiểu rằng sự thiệt thòi của cá nhân mình đã góp phần làm nên những trang lịch sử bình yên cho đất nước. Tuổi xuân của ông có thể không trọn vẹn theo nghĩa đời thường, nhưng lại trọn vẹn trong ý nghĩa cống hiến. Đó là tuổi xuân được đặt đúng chỗ – trong những năm tháng dân tộc cần đến sự hy sinh của lớp thanh niên trẻ. Với ông Quang, ký ức 8 năm quân ngũ không chỉ là hồi ức về chiến tranh, mà còn là niềm tự hào lặng lẽ. Bởi được sống, được cống hiến và trưởng thành trong những năm tháng lịch sử ấy, đối với ông, chính là giá trị lớn nhất của một đời người lính.

Khi hòa bình lập lại, trở về với đời sống đời thường, người lính năm xưa không mang theo chiến công hào nhoáng, mà mang theo những ký ức chiến tranh như một hành trang lặng lẽ, bền bỉ đi cùng năm tháng. Đó là ký ức về những ngày bom đạn, về đồng đội đã từng kề vai sát cánh, về những mất mát không thể gọi thành tên. Những ký ức ấy không ồn ào, nhưng đủ sâu để nhắc nhở ông trân trọng từng khoảnh khắc bình yên của cuộc sống hôm nay. Từ trải nghiệm của một người đã đi qua chiến tranh, cựu chiến binh Lò Văn Quang dành nhiều suy nghĩ cho thế hệ trẻ – những người đang lớn lên trong hòa bình, độc lập. Ông chân thành dặn dò: “Trong thời đại nào cũng vậy, thanh niên phải luôn cố gắng học tập thật tốt, nghĩ đến trách nhiệm và nghĩa vụ của mình để sống sao cho hoàn hảo hơn.” Lời nhắn gửi ấy không mang tính áp đặt, mà là sự kết tinh từ những năm tháng hy sinh và mất mát, từ một người hiểu rất rõ rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao tuổi xuân. Với ông Quang, được sống trong hòa bình đã là một may mắn lớn. Vì vậy, ông mong thế hệ trẻ biết trân trọng giá trị của độc lập, tự do, sống có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và đất nước. Đó chính là cách thiết thực nhất để đáp đền những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước, và cũng là cách để ngọn lửa “thời hoa lửa” tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong nhịp sống của thời bình hôm nay.

Theo chia sẻ của cựu chiến binh Lò Văn Quang, trong thời bình, ngọn lửa thanh niên không còn được tôi luyện giữa khói lửa chiến tranh hay thử thách bằng tiếng súng nơi chiến trường, nhưng điều đó không có nghĩa là ngọn lửa ấy được phép lụi tàn. Trái lại, nó vẫn cần được gìn giữ và nuôi dưỡng mỗi ngày bằng ý chí vươn lên không ngừng, bằng tinh thần cống hiến thầm lặng và một lối sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Bởi hòa bình chỉ thật sự bền vững khi có những con người biết sống vì điều chung, biết đặt lợi ích của cộng đồng lên trên những toan tính cá nhân. Tiếp nối “thời hoa lửa” hôm nay không còn là khoác ba lô ra trận, mà là nỗ lực học tập nghiêm túc, làm chủ tri thức, làm chủ khoa học – công nghệ để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh. Đó còn là lao động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới để tạo ra những giá trị thiết thực cho xã hội. Trong từng công việc cụ thể, từ học đường đến nhà máy, từ thôn xóm đến đô thị, tinh thần xung kích của tuổi trẻ cần được thể hiện bằng hành động bền bỉ, hiệu quả và trách nhiệm. Quan trọng hơn, ngọn lửa ấy được thắp sáng bằng lối sống nhân ái, biết sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn, sẵn sàng tham gia các hoạt động vì cộng đồng, vì an sinh xã hội. Tuổi trẻ hôm nay cần dám nhận việc khó, việc mới, không né tránh thử thách, không chọn con đường dễ dàng cho riêng mình, mà sẵn sàng dấn thân ở những nơi Tổ quốc cần, nhân dân cần. Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối tinh thần của những năm tháng hoa lửa, để những hy sinh của thế hệ cha anh không trở thành ký ức xa xôi, mà được chuyển hóa thành động lực sống, động lực cống hiến cho thế hệ hôm nay. Khi mỗi thanh niên biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm và biết hành động vì lợi ích chung, thì ngọn lửa thời hoa lửa năm xưa sẽ tiếp tục cháy sáng trong nhịp sống của thời bình, soi đường cho đất nước vững bước đi lên.

Câu chuyện của cựu chiến binh Lò Văn Quang không chỉ là ký ức riêng của một người lính, mà là một lát cắt xúc động của lịch sử, kết tinh từ những năm tháng gian lao, mất mát mà cả một thế hệ đã đi qua. Qua câu chuyện ấy, mỗi chúng ta càng thấm thía rằng hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên có được, mà được đánh đổi bằng tuổi xuân tươi đẹp nhất, bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của biết bao con người đã sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Ngọn lửa của những năm tháng hoa lửa ấy, dù không còn rực cháy giữa khói bom, nhưng vẫn âm thầm cháy trong ký ức và tâm hồn những người lính trở về, trở thành điểm tựa tinh thần cho các thế hệ sau. Ngọn lửa ấy soi sáng con đường cho tuổi trẻ hôm nay tiếp bước, nhắc nhở mỗi người sống vững vàng hơn trước thử thách, trách nhiệm hơn với bản thân và đất nước, để từ đó góp sức dựng xây một Việt Nam hòa bình, phát triển và bền vững.