Chi đoàn thôn 1B (2)

Trong căn nhà nhỏ ở phường Hòa Bình, ông Hoàng Đình Lô vẫn nhớ rõ từng mốc thời gian của cuộc đời mình như một cuốn lịch không bao giờ phai. Mười tám tuổi nhập ngũ, từ Thanh Hóa hành quân vào Tây Nguyên, rồi theo đơn vị đi qua những chiến dịch lớn, từ Mậu Thân 1968 đến mùa xuân 1975. Ông kể về những lần vượt sông Vàm Cỏ Đông, về những ngày hành quân không ngủ, về đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh mình. Những chi tiết ấy đủ để người nghe hình dung được sự khốc liệt của chiến tranh.

Câu chuyện của ông Đinh Công Khoa ở xã Tân Lạc, người từng chiến đấu ở Lào rồi trở lại Quảng Trị trong 81 ngày đêm khốc liệt, lại mở ra một lát cắt khác của chiến tranh. Là chính trị viên trinh sát, ông vừa dẫn đường, vừa trực tiếp chiến đấu. Khi nhắc lại quãng thời gian ấy, ông không nói nhiều về gian khổ, mà nhắc đến một điều giản dị: Đã ra trận thì không nghĩ đến chuyện quay lại. “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh” - câu thơ ấy, với ông, không phải là khẩu hiệu, mà là lựa chọn của cả một thế hệ.

Những ký ức ấy không chỉ tồn tại trong hai con người cụ thể. Theo thống kê của Hội Cựu chiến binh tỉnh, hiện toàn tỉnh có hơn 312 nghìn hội viên, trong đó hàng trăm nghìn người trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ, cùng hàng chục nghìn thương binh, bệnh binh và nạn nhân chất độc da cam. Mỗi con số là một cuộc đời, một câu chuyện, một phần của lịch sử chưa bao giờ khép lại.

Điều đáng nói, sau chiến tranh, họ trở về đời thường không phải với tâm thế của người đã hoàn thành một sứ mệnh rồi dừng lại. Nhiều người tiếp tục công tác trong bộ máy chính quyền, tham gia các hoạt động xã hội, giữ vai trò nòng cốt ở cơ sở. Cuộc đời họ không tách thành hai phần riêng biệt - chiến tranh và hòa bình, mà nối tiếp nhau bằng cùng một tinh thần trách nhiệm.