Chi đoàn thôn Ninh -Lời hẹn dưới gốc đa làng

Dưới gốc đa cổ thụ đầu làng năm ấy, khi những chùm hoa gạo đỏ rực như những đốm lửa treo lơ lửng giữa trời tháng Ba, có một lời hẹn ước đã tạc vào lòng đất mẹ.

Thành thắt lại dải xà cạp, vai mang ba lô con cóc nặng trịch, chuẩn bị bước chân lên xe hành quân. Đứng đối diện anh là Nết, cô gái có đôi mắt đen láy và nụ cười hiền hậu. Gió sông thổi vào lồng lộng, làm vạt áo nâu sồng của Nết bay lất phất.

Thành lấy từ trong túi áo ra một chiếc lược được gò tỉ mỉ từ mảnh xác máy bay Mỹ, đưa cho Nết:
"Anh đi đợt này vào sâu lắm. Cái lược này anh làm đêm qua, em giữ lấy làm tin. Hết giặc, nhất định anh sẽ về dưới gốc đa này đón em."

Nết đón lấy chiếc lược, lòng thắt lại nhưng miệng vẫn cố mỉm cười để người đi yên tâm:
"Anh cứ đi chân cứng đá mềm. Em ở nhà tham gia dân quân, trực chiến trên mâm pháo. Hết giặc, dù mười năm hay bao nhiêu lâu, em cũng sẽ đợi anh ở đúng gốc đa này. Nếu em không còn, em sẽ nhờ gốc đa này giữ hộ lời thề cho anh."

Thành bước đi, bóng anh đổ dài trên con đường đất đỏ, rồi khuất dần sau rặng tre. Nết đứng đó, tay nắm chặt chiếc lược nhôm mát lạnh, mắt nhìn theo cho đến khi chỉ còn thấy bụi đường mờ mịt.

Những năm tháng sau đó, làng quê oằn mình dưới những trận bom tọa độ. Gốc đa già bị mảnh pháo găm đầy mình, cành lá xơ xác nhưng rễ vẫn bám sâu vào lòng đất, lầm lì chịu đựng. Nết vừa sản xuất vừa trực chiến, mỗi khi tiếng còi báo động ngắt, cô lại chạy ra gốc đa nhìn về phía Nam.

Năm 1972, một lá thư gửi về từ chiến trường Quảng Trị. Nét chữ Thành đã nhòe đi vì ẩm ướt: "Nết ơi, ở đây hoa lửa rực trời, nhưng anh vẫn nhớ màu hoa gạo làng mình. Anh vẫn giữ chiếc khăn thêu của em bên ngực trái. Đợi anh, nhất định anh sẽ về."

Nhưng đó là lá thư cuối cùng.

Mùa xuân năm 1975, đoàn quân đại thắng trở về trong tiếng reo hò vang dậy. Người làng đổ ra gốc đa đón con, đón chồng. Nết đứng đó, tay cầm chiếc lược năm nào, mắt đau đáu nhìn vào từng khuôn mặt lạ lẫm. Một người đồng đội của Thành tiến lại, run rẩy trao cho cô một chiếc ba lô bạc màu và một cuốn nhật ký cháy sém một góc.

Thành đã nằm lại ở cửa ngõ Sài Gòn chỉ vài giờ trước lúc ngừng bắn.

Hơn mấy mươi năm qua đi, gốc đa làng giờ đã xanh tốt trở lại, tán lá che rợp cả một khoảng sân. Chiều chiều, người ta vẫn thấy một bà cụ tóc trắng như mây, ngồi lặng lẽ dưới gốc đa, tay cầm chiếc lược nhôm đã mòn vẹt theo thời gian.

Bà không khóc, vì bà biết Thành vẫn ở đó. Anh đã hóa thân vào màu đỏ của hoa gạo, vào hơi thở của đất đai, và vào chính gốc đa già - nhân chứng duy nhất còn giữ trọn lời hẹn ước của một thời hoa lửa. Lời thề dưới gốc đa năm ấy chưa bao giờ mất đi, nó chỉ chuyển từ lời nói thành sự trường tồn của một tình yêu bất diệt.