Chi đoàn trường tiểu học Yên Trạch- Nơi ra đời bệnh viện 108

Xã Yên Trạch, tỉnh Thái Nguyên không chỉ làm mảnh đất giàu truyền thống cách mạng mà là nơi gắn bó mật thiết với lịch hình thành và phát triển của bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 được thành lập vào ngày 01 tháng 4 năm 1951 tại xóm Nông, xã Yên Trạch, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên với tên gọi ban đầu là Bệnh viện Trung ương Yên Trạch. Sự ra đời của bệnh viện gắn liền với bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, khi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định rút lên căn cứ địa Việt Bắc, lấy Thái Nguyên làm đại bản doanh để chỉ đạo cách mạng cả nước.

Khi mới thành lập, bệnh viện đối mặt với muôn vàn khó khăn: Cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ y bác sĩ ban đầu chỉ có khoảng 30 người. Họ phải tự dựng lán trại, phòng điều trị và phòng xét nghiệm trong điều kiện chiến tranh ác liệt, giữa núi rừng hoang sơ. Thiếu thốn trang thiết bị, vật tư y tế, thuốc men mọi thứ đều khan hiếm, ảnh hưởng lớn đến công tác cứu chữa thương bệnh binh. Mặc dù vậy, với tinh thần "vì nước quên thân, vì dân phục vụ", đội ngũ y bác sĩ đã không quản ngại khó khăn, gian khổ tích cực điều trị cho thương bệnh binh. Họ đã tiếp nhận và điều trị cho rất nhiều thương bệnh binh nặng, đặc biệt là trong các chiến dịch lớn như Chiến dịch Đông Xuân 1953-1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ. Có những thời điểm, bệnh viện phải tiếp nhận đột ngột gần 600 thương bệnh binh.

Tại mảnh đất Yên Trạch các y, bác sĩ của bệnh viện đã nhận được sự giúp đỡ hết lòng, sự che chở và đùm bọc của nhân dân địa phương trong xã. Bà con nhân dân đã hỗ trợ đào hầm các phòng mổ, phòng điều trị , cung cấp lương thực, thực phẩm, góp phần quan trọng vào sự tồn tại và phát triển của bệnh viện.

Cũng nhờ sự giúp đỡ tận tình của bà con nhân dân đội ngũ nghiên cứu và sáng tạo kỹ thuật y học tiên tiến như: sử dụng dung dịch mar-cano để đếm hồng cầu, kỹ thuật X-quang nửa sóng phát hiện mủ màng phổi, sử dụng kính hiển vi để phát hiện xoắn khuẩn.

Đến năm 1954 Bệnh viện chuyển địa điểm về Thủ đô Hà Nội.

Bệnh viện đã trải qua nhiều lần đổi tên:

Bệnh viện Trung ương Yên Trạch (01/4/1951)

Phân viện 8 (tháng 7/1951)

Quân y viện 108 (1956)

Viện Quân y 108 (1960)

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (hiện nay)

Nhằm tri ân thể hiện lòng biết ơn đối với đồng bào dân tộc tên địa bàn xã Yên Trạch nhiều năm qua bệnh viện đều tổ chức các đoàn lên thăm, khám bênh, cấp phát thuốc miễn phí cho bà con nhân dân trong xã.

Ngày 24/3/2026, tại thôn Làng Nông, xã Yên Trạch, tỉnh Thái Nguyên – nơi ra đời Bệnh viện Trung ương Yên Trạch, tiền thân của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã vinh dự đón nhận bằng xếp hạng và gắn biển di tích lịch sử cấp tỉnh nơi thành lập Bệnh viện Trung ương Yên Trạch (tiền thân Bệnh viện Trung ương quân đội 108). Đây là minh chứng cho những đóng góp to lớn của bệnh viện trong lịch sử dân tộc