CHI ĐỘI 10 VÀ HUYỀN THOẠI "HÀO KHÍ ĐỒNG NAI"

Mùa thu năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công chưa được bao lâu thì thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ. Giữa bối cảnh vận mệnh dân tộc đối mặt với hiểm nghèo, tại vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai, những người con yêu nước đã đứng lên tòng quân theo tiếng gọi của Tổ quốc. Từ các nhóm du kích tự phát, tháng 11 năm 1945, Chi đội 10 bộ đội Biên Hòa chính thức được thành lập. Người được tin tưởng giao trọng trách Chi đội trưởng chính là Huỳnh Văn Nghệ — một trí thức yêu nước, một chiến sĩ cộng sản kiên trung và là một nhà thơ tài hoa.

Dưới sự dẫn dắt của Huỳnh Văn Nghệ, Chi đội 10 đã chọn Chiến khu Đ bạt ngàn làm căn cứ địa. Từ chốn rừng thiêng nước độc, thiếu thốn từ hạt muối đến khẩu súng, Chi đội 10 đã dựa vào lòng dân để lớn mạnh, biến vùng đất miền Đông thành "nơi đi dễ khó về" đối với quân viễn chinh Pháp.

Chi đội 10 nổi tiếng với lối đánh du kích mưu trí, "xuất quỷ nhập thần". Một trong những chiến công vang dội nhất đi vào giáo án quân sự chính là Trận giao chiến giao thông trên đường số 13 và Trận La Ngà (tháng 3 năm 1948). Bằng sự mưu trí, lợi dụng địa hình hiểm trở của vùng rừng núi Đồng Nai, Chi đội 10 phối hợp cùng các lực lượng khác đã tổ chức trận phục kích tiêu diệt gọn đoàn xe quân sự rầm rộ của Pháp, bắt sống nhiều sĩ quan cao cấp, thu giữ hàng tấn vũ khí đạn dược. Chiến thắng này đã làm rung chuyển bộ chỉ huy quân Pháp tại Sài Gòn, bẻ gãy hoàn toàn âm mưu打 thông tuyến giao thông huyết mạch của chúng.

Nhưng điều làm nên sự đặc biệt của Chi đội 10 không chỉ là những chiến công bằng súng đạn, mà chính là tinh thần "thi sĩ hóa chiến sĩ". Giữa những đêm sương muối lạnh thấu xương của Chiến khu Đ, bên ánh lửa bập bùng, người chỉ huy Huỳnh Văn Nghệ lại rút cây bút chì bẻ đôi, viết nên những vần thơ bất hủ truyền lửa cho đồng đội:

"Từ thuở mang gươm đi mở cõi Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long."

Hay những lời thề son sắt của người lính miền Đông:

"Ai về Bắc ta đi với Thăm lại non sông giống Lạc Hồng Từ độ mang gươm đi mở cõi Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long." (Trích bài thơ "Nhớ Bắc")

Chính chất lãng mạn cách mạng ấy đã biến Chi đội 10 thành một khối thép kiên cường nhưng đầy nhân văn. Họ đi đến đâu, dân mến dân thương đến đó. Người dân Đồng Nai sẵn sàng nhịn ăn, giấu từng lon gạo, băng qua sự kiểm soát gắt gao của địch để tiếp tế cho "bộ đội Huỳnh Văn Nghệ".

Trải qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, Chi đội 10 đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình, trở thành tiền thân của nhiều lực lượng vũ trang giải phóng miền Đông Nam Bộ sau này.

Hơn 80 năm đã trôi qua kể từ ngày Chi đội 10 thành lập, dòng sông Đồng Nai vẫn muôn đời cuộn chảy, Chiến khu Đ xưa giờ đã là những cánh rừng di sản bình yên. Tướng quân Huỳnh Văn Nghệ đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng danh tiếng của Chi đội 10 và hình ảnh người chỉ huy oai phong đeo gươm, làm thơ giữa chiến hào vẫn mãi là biểu tượng bất tử của "Hào khí Đồng Nai" — một minh chứng kiêu hãnh cho tinh thần kiên cường, bất khuất của quân và dân Đông Nam Bộ trong thời đại Hồ Chí Minh.