CHỊ HAI NĂM TẤN – NGỌN CỜ HẬU PHƯƠNG TRONG NHỮNG NĂM KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lịch sử dân tộc Việt Nam không chỉ được viết nên bởi những người lính nơi chiến trường mà còn bởi hàng triệu con người thầm lặng ở hậu phương. Miền Bắc khi đó vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa làm nhiệm vụ chi viện ngày đêm cho miền Nam. Ở mặt trận lao động ấy, Chị Hai Năm Tấn, người xã viên nông nghiệp ở Đại Phong (Quảng Bình), đã trở thành một biểu tượng tiêu biểu, được xem như “anh hùng của những cánh đồng” trong những năm tháng kháng chiến ác liệt. Những năm đầu thập kỷ 1960, miền Bắc bước vào giai đoạn đặc biệt: vừa phải xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa chuẩn bị lực lượng, lương thực và hậu cần cho cuộc kháng chiến lâu dài.
Địch đánh phá miền Bắc bằng không quân, cầu đường bị bom san phẳng, nhiều cánh đồng ngập trong hố bom. Trong hoàn cảnh ấy, việc bảo đảm lương thực không chỉ quan trọng đối với đời sống dân sinh mà còn quyết định sức mạnh của toàn bộ cuộc kháng chiến. Hợp tác xã Đại Phong – nơi chị Hai làm việc – cũng như hàng trăm làng quê miền Bắc khác, luôn nằm trong tầm ngắm của máy bay Mỹ. Ban ngày địch phá hoại, đêm nhân dân gấp rút phục hồi sản xuất, san lấp hố bom để giữ từng thửa ruộng. Chính trong bối cảnh gian khổ ấy, tinh thần của chị Hai Năm Tấn tỏa sáng mạnh mẽ. Dù chỉ là một người nông dân bình dị, chị Hai luôn coi sản xuất nông nghiệp là mặt trận chiến đấu của mình. Chị hiểu: “Tiền tuyến có đánh thắng hay không, một phần phụ thuộc vào hạt lúa hậu phương.” Chính vì vậy, chị lao động với quyết tâm cao hơn bất cứ ai. Khi thiếu phân bón, chị cùng chị em tìm cách tận dụng phân xanh, phân chuồng. Khi bom địch đánh nát bờ vùng, chị huy động nhóm sản xuất dựng lại trong đêm. Có ngày giữa mùa vụ, máy bay Mỹ quần thảo ba bốn lượt, chị vẫn động viên mọi người: “Địch phá ngày ta làm đêm, không để thửa nào bỏ hoang.” Thành tích làm ra năm tấn thóc trên mỗi héc-ta của chị trong điều kiện chiến tranh là cả một kỳ tích. Nó không chỉ là con số, mà là sự khẳng định ý chí bất khuất của con người Đại Phong trước bom đạn. Thành tích ấy đã nhanh chóng được lan truyền rộng rãi trong miền Bắc, trở thành nguồn cảm hứng cho phong trào thi đua sản xuất. Từ tấm gương chị Hai, “Sóng Đại Phong” bùng lên – một phong trào mạnh mẽ cổ vũ tinh thần lao động sáng tạo giữa thời chiến. Khẩu hiệu “Làm ruộng giỏi như Hai Năm Tấn” trở thành phương châm của nhiều địa phương.
Các hợp tác xã từ Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng đến Hà Tĩnh thi nhau áp dụng kỹ thuật của chị: cấy thưa, cấy hàng, bón phân đúng thời điểm, giữ nước vừa đủ… Nhờ đó, năng suất lúa của nhiều nơi tăng đáng kể, tạo nguồn chi viện lương thực ổn định cho miền Nam đang đánh giặc ngày đêm. Trong những năm miền Bắc bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt nhất (1965–1968), chị Hai không chỉ sản xuất mà còn tham gia lực lượng dân quân địa phương: trực đêm quan sát máy bay, bảo vệ trạm bơm, che chắn kho thóc của xã. Có những đêm mưa bom, chị cùng thanh niên địa phương nhanh chóng chuyển lúa vào hầm tránh phá hoại. Chính tinh thần ấy đã giữ được cả trăm tấn lúa — nguồn sống của biết bao người. Điều đặc biệt ở chị Hai Năm Tấn là chị luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Nhiều vụ mùa đạt năng suất tốt, phần thóc được chia cho gia đình chị ít hơn so với mức quy định, vì chị xin để lại nhiều hơn cho kho dự trữ của hợp tác xã để gửi vào miền Nam. Với chị, đó là niềm tự hào: “Hạt thóc mình làm ra góp phần nuôi quân, là góp phần đánh Mỹ.” Nhờ những nỗ lực bền bỉ và tấm gương sáng trong lao động thời chiến, chị Hai Năm Tấn đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của hậu phương miền Bắc trong kháng chiến chống Mỹ — là người đại diện cho ý chí kiên cường, tinh thần sáng tạo trong lao động và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.
Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa, nhưng hình ảnh chị Hai Năm Tấn vẫn còn nguyên giá trị. Không phải là anh hùng cầm súng, chị là anh hùng của những cánh đồng, của tinh thần sản xuất trong bom đạn, của lòng yêu nước giản dị mà sâu sắc. Từ cánh đồng Đại Phong năm xưa, tinh thần ấy đã lan tỏa vào phong trào thi đua yêu nước, trở thành bài học lớn về ý chí, nghị lực và trách nhiệm của mỗi công dân trong thời kỳ dựng xây đất nước.
