Chị Hòa và nồi cơm chưa kịp cạn

Tôi nhập ngũ năm 1972, làm nhiệm vụ quân nhu tại một trạm hậu cần nhỏ giữa rừng Tây Nguyên. Công việc của chúng tôi là nấu ăn, chuẩn bị lương khô, chia khẩu phần cho bộ đội trước mỗi trận đánh. Nghe thì nhẹ nhàng, nhưng giữa chiến trường, từng lon gạo, từng bếp lửa đều được đổi bằng mồ hôi và đôi khi cả máu.

Tôi nhớ rất rõ buổi sớm ngày 4/3/1973. Khi ấy sương còn phủ kín mặt suối, chúng tôi đang nhóm bếp nấu cơm cho đại đội. Gạo ít, người đông, mỗi bữa cơm phải căn từng hạt. Cạnh tôi là cô gái nhỏ nhất đơn vị – Liên – mới 18 tuổi, giọng nói lúc nào cũng trong như suối. Liên bảo:

“Chị Hòa, nấu xong nồi này, mình chia thêm cho mấy anh trinh sát, tối nay họ đi xa đấy chị.”

Tôi gật đầu. Ở rừng, ai cũng thương nhau bằng những điều nhỏ bé như thế.

Bỗng tiếng pháo địch nổ dồn dập ở sườn núi đối diện. Đất đá rơi lộp bộp trên mái lán. Tôi và Liên ôm nồi cơm, định chạy xuống hầm thì một loạt pháo nữa giội thẳng vào bếp. Nổ lớn. Tôi choáng váng, khói che kín mắt.

Đến khi định thần lại, tôi thấy nồi cơm còn sôi lăn tăn trên bếp. Nhưng Liên… không còn đứng cạnh tôi nữa.

Chúng tôi chạy đi tìm. Cách đó vài mét, Liên nằm bên gốc cây, tay vẫn ôm chiếc muôi múc cơm. Cô bé không kịp nói lời nào.

Chiều hôm ấy, đại đội phải lên đường gấp. Tôi ôm nồi cơm đã nguội, gói lại phần ngon nhất đem ra tận đường mòn, đặt vào tay từng người lính trước khi họ đi. Ai cũng lặng đi khi biết tin Liên đã ngã xuống ngay giữa bếp lửa của mình.

Một anh trinh sát mắt đỏ hoe nói với tôi:
“Bọn em sẽ ăn phần cơm này như lời hứa… rằng chúng ta nhất định phải sống thay phần Liên.”

Nồi cơm hôm đó – nồi cơm chưa kịp cạn – trở thành ký ức theo tôi suốt cả đời. Mỗi khi khói bếp quê nhà bay lên, tôi lại thấy hình ảnh cô gái trẻ ôm chiếc muôi gỗ, nụ cười còn dang dở.

Tôi kể câu chuyện này để lớp trẻ hôm nay hiểu rằng:
Ở chiến trường, không chỉ súng đạn mới tạo nên hy sinh. Đôi khi, sự hy sinh đến từ những người giữ bếp, những người lặng lẽ vun đắp hậu phương ngay giữa tuyến lửa – và họ cũng là những anh hùng của “thời hoa lửa”.