Chỉ huy xe tăng 390 huyền thoại

Trong những ngày tháng Tư lịch sử, khi cả nước hướng về kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, em được thầy giáo giao nhiệm vụ tìm hiểu về một nhân chứng lịch sử – một “người có công” đã góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975. Giữa rất nhiều cái tên anh hùng, em đã chọn câu chuyện về Đại úy Vũ Đăng Toàn – người chỉ huy xe tăng 390 huyền thoại, đã húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa ngày 30/4/1975.

Em muốn kể lại câu chuyện này không chỉ như một bài tập lịch sử, mà như một cách để thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về “thời hoa lửa” – thời mà cha ông ta đã đổ máu để đổi lấy hòa bình cho chúng ta hôm nay.

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1947, khi cậu bé Vũ Đăng Toàn chào đời tại một làng quê yên bình ở tỉnh Hải Dương. Những năm tháng ấy, đất nước đang chìm trong khói lửa chiến tranh. Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, rồi đến đế quốc Mỹ can thiệp sâu vào miền Nam Việt Nam.

Cậu bé Toàn lớn lên trong không khí sục sôi của phong trào kháng chiến. Những câu chuyện về anh bộ đội Cụ Hồ, về những trận đánh ác liệt ở Điện Biên, ở Quảng Trị… đã in sâu vào tâm trí em. Và như bao chàng trai cùng trang lứa, Toàn nuôi trong mình một khát vọng: được cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt nhất, chàng trai Vũ Đăng Toàn đã tình nguyện nhập ngũ. Ông được đào tạo thành cán bộ xe tăng – thiết giáp, một trong những lực lượng xung kích của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong những năm tháng huấn luyện gian khổ, ông và đồng đội phải làm quen với những chiếc xe tăng nặng nề, học cách lái xe trong điều kiện địa hình hiểm trở, học cách ngắm bắn, phối hợp tác chiến. Mỗi ngày trôi qua là một ngày rèn luyện ý chí, kỹ năng, để sẵn sàng cho ngày ra trận.

Đến năm 1975, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân bắt đầu, Đại úy Vũ Đăng Toàn lúc này đã là Chính trị viên Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng – Thiết giáp 203, Quân đoàn 2. Ông được giao nhiệm vụ chỉ huy xe tăng 390 – một trong những xe đi đầu trong mũi tiến công vào Sài Gòn.

Sáng ngày 30/4/1975, khi quân ta từ nhiều hướng tiến vào trung tâm Sài Gòn, xe tăng 390 cùng xe tăng 843 (do Đại đội trưởng Bùi Quang Thận chỉ huy) nhận lệnh tiến thẳng về Dinh Độc Lập – cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn.

Trên đường đi, kíp xe phải vượt qua nhiều điểm kháng cự ác liệt. Ông Toàn nhớ lại: “Những lúc ác liệt nhất… chúng tôi hội ý bằng bất kỳ giá nào cũng tổ chức cho đại đội vượt cầu giành thắng lợi.” Tinh thần quyết tâm của cả kíp là: tiến lên, không được lùi.

Khi đến gần Dinh Độc Lập, kíp xe phát hiện xe 843 đang cố công phá cổng phụ nhưng chưa thành. Không chần chừ, ông Vũ Đăng Toàn lập tức ra lệnh cho lái xe Nguyễn Văn Tập: “Tông thẳng vào cổng chính!”

Chiếc xe tăng 390, với sức nặng hàng chục tấn, lao tới với tốc độ cao. Cánh cổng chính Dinh Độc Lập – biểu tượng của chính quyền Sài Gòn – bị húc đổ sập trong một cú va chạm mạnh. Tiếng kim loại gãy đổ vang vọng cả một góc phố. Cánh cổng mở ra, như mở ra một trang sử mới cho dân tộc.

Ngay sau khi xe húc đổ cổng, ông Toàn cầm cờ chạy vào trong Dinh. Lúc đó, ông chưa để ý rằng ông Thận cũng đã cầm cờ nhảy xuống từ xe 843 phía sau. Cả hai người lính cùng tiến vào, như hai dòng sông hợp lưu trong ngày chiến thắng.

Khoảng 11h30 ngày 30/4/1975, lá cờ Giải phóng được kéo lên trên tầng hai Dinh Độc Lập. Toàn bộ nội các chính quyền Sài Gòn bị bắt giữ và buộc phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Chiến tranh kết thúc. Đất nước thống nhất.

Sau ngày 30/4/1975, ông Vũ Đăng Toàn tiếp tục phục vụ trong quân đội, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Rồi đến lúc nghỉ hưu, ông trở về với cuộc sống đời thường, nhưng hình ảnh người lính xe tăng năm xưa vẫn luôn in đậm trong tim ông.

Ông kết hôn, có gia đình, và như bao cựu chiến binh khác, ông dành nhiều thời gian để chăm sóc đồng đội cũ, tham gia các hoạt động của Hội Cựu chiến binh, và đặc biệt là kể lại câu chuyện của mình cho thế hệ trẻ.

Trong những năm gần đây, ông Vũ Đăng Toàn thường xuyên tham gia các buổi giao lưu, nói chuyện với học sinh, sinh viên về Chiến dịch Hồ Chí Minh và ý nghĩa của ngày thống nhất đất nước.

Có lần, tại một buổi giao lưu ở Hải Dương – quê hương ông, các em học sinh đã được gặp gỡ trực tiếp với ông và các thành viên kíp xe 390. Các em hỏi ông: “Bác có sợ không trong những giây phút đó?” Ông cười và trả lời: “Sợ chứ, nhưng nghĩ đến Tổ quốc, nghĩ đến đồng đội đang hy sinh phía trước, thì không còn chỗ cho nỗi sợ nữa.”

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025), ông Vũ Đăng Toàn cùng các thành viên kíp xe 390 – ông Nguyễn Văn Tập (lái xe), ông Ngô Sỹ Nguyên (pháo thủ số 1) – đã có nhiều buổi gặp gỡ, hồi tưởng lại khoảnh khắc “vinh quang nhất cuộc đời”.

Trong một buổi giao lưu, một pháo thủ của xe 390 đã nói: “Chúng tôi tuy không cùng một mẹ sinh ra, mỗi người một quê nhưng chúng tôi có thể là giỗ cùng một ngày…” Câu nói ấy khiến nhiều người rơi nước mắt – bởi nó thể hiện tinh thần đồng đội, sự gắn bó máu thịt giữa những người lính trong “thời hoa lửa”.