Chi Lăng - Xương Giang: Trận Quyết Chiến Chiến Lược Đập Tan 15 Vạn Viện Binh Nhà Minh

Năm 1427, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo bước vào giai đoạn quyết định. Đông Quan (Hà Nội ngày nay) bị quân ta bao vây chặt chẽ. Đứng trước nguy cơ thất bại, triều đình nhà Minh điều động một lực lượng viện binh khổng lồ gồm 15 vạn quân, chia làm hai đạo tiến sang nước ta: đạo phía Tây do Mộc Thạnh chỉ huy, đạo phía Bắc gồm 10 vạn quân do Liễu Thăng - một viên tướng hung hãn và kiêu ngạo - làm Tổng binh.

Nhận định Liễu Thăng là hướng tấn công chính, Bình Định vương Lê Lợi cùng Nguyễn Trãi và các tướng lĩnh quyết định tập trung toàn lực đánh tan đạo quân này trước, sau đó mới giải quyết quân Mộc Thạnh. Chiến thuật "vây thành diệt viện" được triển khai, và ải Chi Lăng (Lạng Sơn) - nơi có địa hình núi cao vực sâu, đầm lầy hiểm trở - được chọn làm trận địa quyết chiến.

Ngày 8 tháng 10 năm 1427 (mùng 18 tháng 9 năm Đinh Mùi), tiên phong quân Minh hăm hở tiến vào Chi Lăng. Tướng Lam Sơn là Trần Liên vờ thua bỏ chạy, dụ địch sâu vào lòng chảo. Vốn tự mãn, Liễu Thăng cậy quân đông, tự mình dẫn 100 quân kỵ vội vã truy đuổi mà bỏ xa lực lượng phía sau. Khi quân địch lọt trọn vào đầm lầy Yên Mã, phục binh ta từ hai bên núi bất ngờ xông ra. Tướng Trần Lăng vung đao kết liễu Liễu Thăng ngay tại trận. Quân Minh như mất đầu, hoảng loạn xô xát, bị tiêu diệt hơn 1 vạn quân.

Mất tổng binh, Phó tướng Lương Minh lên thay nhưng tiếp tục rơi vào bẫy phục kích tại Cần Trạm và Hố Cát, Lương Minh bị tử trận. Tiếp đó, Lý Khánh - Thượng thư bộ Binh nhà Minh - tuyệt vọng thắt cổ tự tử.

Dù tổn thất nặng nề, viên tướng còn lại là Thôi Tụ vẫn cố co cụm, dắt díu khoảng 3 vạn quân tàn dắt nhau chạy về hướng thành Xương Giang (Bắc Giang) để hội quân. Tuy nhiên, chúng không hay biết rằng thành Xương Giang đã bị quân Lam Sơn hạ gục từ trước đó 10 ngày. Không còn nơi trú ẩn, quân Minh phải đóng trại giữa đồng trống ở cánh đồng Xương Giang.

Cuối tháng 10 năm 1427, các cánh quân Lam Sơn do Phạm Văn Xoạn, Lê Sát, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Xí khép chặt vòng vây. Một trận tổng lực tấn công diễn ra trên khắp cánh đồng Xương Giang. Đom đóm, hỏa tiễn, voi chiến cùng hàng vạn binh sĩ tiến công từ bốn phía. Toàn bộ quân Minh bị tiêu diệt và bắt sống, Thôi Tụ cùng Hoàng Phúc bị giải về bản doanh quân ta.

Hay tin đạo quân Liễu Thăng bị xóa sổ hoàn toàn ở Chi Lăng - Xương Giang, Mộc Thạnh ở hướng Tây hốt hoảng rút quân chạy về nước. Vương Thông ở thành Đông Quan hoàn toàn tuyệt vọng, phải xin hòa và thề rút toàn bộ quân Minh về nước mà không chờ lệnh triều đình. Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang đã đập tan vĩnh viễn ý chí xâm lược của nhà Minh, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc Đại Việt.