Đồng Sỹ Nguyên - Vị tướng làm nên huyền thoại Trường Sơn

Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên (1923 – 2019), tên thật là Nguyễn Văn Đồng, sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Tham gia cách mạng từ năm 1938 và được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa I, cuộc đời ông là một thiên anh hùng ca gắn liền với những mốc son chói lọi của dân tộc. Đặc biệt, tên tuổi của ông đã trở thành một phần không thể tách rời đối với con đường chiến lược mang tên Bác Hồ xuyên qua dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Đầu năm 1967, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Đoàn 559 – Bộ đội Trường Sơn. Mối quan tâm hàng đầu của ông là làm sao mở đường chi viện nhanh nhất, nhiều nhất cho chiến trường miền Nam. Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên đã đưa ra những quyết định mang tính đột phá: giải tán các tuyến, thành lập các binh trạm để chỉ huy trực tiếp và chuyển trọng tâm sang vận tải cơ giới. Nhờ sự thay đổi chiến lược này, khối lượng hàng hóa và quân lương đưa vào chiến trường đã tăng lên hàng chục lần.

Trong giai đoạn 1969 – 1972, trước sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, ông cùng Bộ tư lệnh Trường Sơn đã sáng tạo mở hệ thống "đường kín" cho xe chạy ban ngày, vô hiệu hóa sự ngăn chặn của địch. Ông đã xây dựng thế trận vận tải liên hoàn kết hợp giữa đường bộ, đường sông và đường ống xăng dầu. Không chỉ bảo đảm mạch máu giao thông, Bộ đội Trường Sơn dưới sự chỉ huy của ông còn trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lớn như Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, Chiến dịch Quảng Trị và Chiến dịch Tây Nguyên, góp phần làm thất bại chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh".

Đỉnh cao của kỳ tích Trường Sơn là Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975. Dưới sự điều hành linh hoạt của Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên, Bộ đội Trường Sơn đã huy động hơn 2.000 xe ô tô cơ động khẩn cấp 3 quân đoàn cùng các đơn vị binh khí kỹ thuật tiến về Sài Gòn, bắc lại hàng trăm cây cầu và bảo đảm nguồn xăng dầu thông suốt cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc đó, đầu năm 1974, ông được thăng quân hàm vượt cấp từ Đại tá lên Trung tướng.

Không chỉ là một vị tướng tài ba trên chiến trường, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên còn là một người chỉ huy giàu lòng nhân ái. Ngay sau Hiệp định Paris 1973, ông đã chủ động chỉ đạo cất bốc, quy tập hài cốt của hơn 10.000 liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách như Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Trọn đời cống hiến cho Tổ quốc, ông luôn là biểu tượng sáng ngời về khí tiết, trí tuệ và lòng dũng cảm của Quân đội nhân dân Việt Nam.