CHÍ SĨ NGUYỄN AN NINH: "CON HÀO KIỆT" CỦA NAM BỘ VÀ NGƯỜI THẮP LỬA TINH THẦN YÊU NƯỚC [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]
NGUYỄN AN NINH: "CON HÀO KIỆT" CỦA NAM BỘ VÀ NGƯỜI THẮP LỬA TINH THẦN YÊU NƯỚC
![CHÍ SĨ NGUYỄN AN NINH: "CON HÀO KIỆT" CỦA NAM BỘ VÀ NGƯỜI THẮP LỬA TINH THẦN YÊU NƯỚC [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]](https://static.cauchuyenlichsu.tino.vn/media/ionn2muo/15-09-2021-dong-chi-nguyen-an-ninh-nha-van-hoa-va-tu-tuong-lon-cua-nuoc-ta-dau-the-ky-xx-4723b09-details.jpg)
Trong lịch sử cận đại Việt Nam, hiếm có nhân vật nào hội tụ đủ sự uyên bác của Tây học và khí phách kiên cường của một chí sĩ phương Đông như Nguyễn An Ninh. Ông là biểu tượng của tinh thần tự do, là người đã đánh thức lòng tự tôn dân tộc của cả một thế hệ thanh niên Nam Bộ trong những năm tháng đen tối nhất dưới gông cùm thực dân Pháp.
Nguyễn An Ninh sinh ngày 15/9/1900 tại quê mẹ ở xã Mỹ Lộc, huyện Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn (nay thuộc tỉnh Long An). Ông sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống yêu nước sâu sắc. Thân phụ ông là cụ Nguyễn An Khương – một nhà nho uyên bác, thông thạo cả Hán học và Pháp học, đồng thời là một chí sĩ trong phong trào Duy Tân. Chính nền tảng gia đình đã giúp Nguyễn An Ninh sớm tiếp cận với tư tưởng tiến bộ. Với trí tuệ thiên bẩm, ông sang Pháp du học và hoàn thành xuất sắc bằng Cử nhân Luật tại Đại học Sorbonne danh giá khi mới 20 tuổi.
Trở về nước năm 1922, thay vì chọn con đường quan lộ thênh thang với tấm bằng luật sư, Nguyễn An Ninh đã chọn đứng về phía nhân dân lao động:
Tờ báo Chuông Rè (La Cloche Fêlée): Ông sáng lập tờ báo này tại Sài Gòn để truyền bá tư tưởng tự do, dân chủ và phê phán trực diện chính sách cai trị của thực dân Pháp. Cái tên "Chuông Rè" mang ngụ ý: dù chuông có rè nhưng cũng phải rung lên để thức tỉnh đồng bào.
Những buổi diễn thuyết chấn động: Với tài hùng biện xuất chúng, các buổi diễn thuyết của ông tại Xóm Chiếu hay vườn ông Thượng (nay là Công viên Tao Đàn) luôn thu hút hàng nghìn người tham gia. Ông kêu gọi thanh niên hãy "mở mắt nhìn ra thế giới" và khẳng định: "Văn hóa là tâm hồn của dân tộc".
Sự ảnh hưởng quá lớn của Nguyễn An Ninh khiến thực dân Pháp lo sợ. Cuộc đời ông là chuỗi những ngày tháng bị cầm tù nối tiếp nhau:
Năm 1926: Ông bị bắt lần đầu vì những bài viết và hoạt động chống Pháp, sự kiện này đã dẫn đến cuộc bãi khóa lớn của sinh viên, học sinh Sài Gòn để đòi tự do cho ông.
Tư tưởng tiến bộ: Dù không chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương trong giai đoạn đầu, nhưng Nguyễn An Ninh có mối quan hệ mật thiết và luôn ủng hộ những người cộng sản. Ông tham gia mặt trận bình dân, đấu tranh cho quyền lợi của thợ thuyền và dân nghèo.
Khí tiết trong lao tù: Ông bị bắt tổng cộng 5 lần. Năm 1939, ông bị thực dân Pháp kết án 5 năm tù và đày ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo. Tại đây, dù bị tra tấn và đổ bệnh, ông vẫn giữ vững phong thái của một bậc trí thức hiên ngang, là chỗ dựa tinh thần cho các đồng chí trong tù.
Do chế độ nhà tù hà khắc, Nguyễn An Ninh đã trút hơi thở cuối cùng tại nhà tù Côn Đảo vào ngày 14/8/1943 khi mới 43 tuổi.
Cái chết của ông là một cú sốc lớn đối với giới trí thức và nhân dân Nam Bộ thời bấy giờ. Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này đã trân trọng gọi ông là một nhà yêu nước vĩ đại.
Nguyễn An Ninh để lại cho hậu thế không chỉ là những tác phẩm báo chí, tiểu luận triết học sâu sắc như "Văn hóa Việt Nam"... mà quan trọng hơn cả là "Lòng yêu nước dấn thân".
Ông đã minh chứng rằng: Trí thức không phải là những người ngồi trong tháp ngà, mà phải là những người tiên phong, dùng kiến thức để khai dân trí, chấn dân khí. Ngày nay, tên của ông được đặt cho nhiều ngôi trường và con phố sầm uất tại Sài Gòn và khắp các tỉnh miền Tây, như một lời nhắc nhở về một "thần tượng" bất tử trong lòng dân tộc.
