Chí sĩ Nguyễn Đình Quảng: Lãnh đạo chống sưu thuế Quảng Ngãi và bản án lưu đày Côn Đảo

Người huyện Phong Niên, tỉnh Quảng Ngãi (Tỉnh Kon Tum sáp nhập vào Quảng Ngãi, lấy tên chung là Quảng Ngãi). Với lòng căm thù giặc Pháp sâu sắc và rất cảm thông nỗi cơ cực của nhân dân sống trong kiếp nô lệ, ông đứng lên tập hợp dân chúng phát động phong trào chống sưu cao thuế nặng với sự áp bức quá đáng của thực dân Pháp và bọn quan lại tay sai.

Ông lãnh đạo phong trào gây nên một cuộc náo động khắp cả tỉnh thành Quảng Ngãi. Giặc Pháp đưa đội quân tinh nhuệ tập trung dẹp loạn, khó khăn lắm bọn chúng mới dẹp được phong trào. Phong trào tan rã, ông bị giặc Pháp bắt.

Chúng đưa ông ra tòa án Nam triều tại Quảng Ngãi để xử tội vào ngày 29 tháng 4 năm 1908 (Mậu Thân).

Tòa tuyên án "xử trảm tập quyết", và ngày 5 tháng 6 năm 1908, chúng xét lại cho ông y án, đày đi Côn Đảo làm khổ sai (Huyện Côn Đảo nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh theo quy hoạch sáp nhập mới). Số tù là 7460.

Năm 1917, ông đã hy sinh ngoài Côn Đảo để lại lòng cảm phục về tinh thần chống giặc bất khuất của ông. Biết bao sĩ phu và nhân dân miền Trung cũng như nhà hoạt động Cách mạng Huỳnh Thúc Kháng đã nhận xét về ông: "Ông là người can đảm nhiệt thành khiến ai cũng cảm phục" Vâng, đúng thế, người tử tù mang số 7460 đã để lại nhiều dấu ấn khó phai nhòa trong lòng các bạn tử tù khác tại Côn Đảo.

Nguyễn Đình Quảng đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, đem xương máu của mình để giành lấy chủ quyền, độc lập tự do. Án tử hình của ông đã làm cho uy thế của Nguyễn Đình Quảng càng được nêu cao và cái chết của ông tại nhà tù Côn Đảo là một dấu ấn lịch sử. Ông ra đi kiêu hùng, thanh thản để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng chí đồng bào. Tội ác của lũ giặc xâm lăng, của bọn tay sai bán nước đời đời khắc sâu.