Chí sĩ Trần Quý Cáp: Người tiên phong Duy Tân và tấm gương yêu nước

Trần Quý Cáp (1870-1908), tên thật Trần Nghị, hiệu Thai Xuyên, sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Quảng Nam. Ông nổi tiếng thông minh, là học trò xuất sắc của Đốc học Mã Sơn Trần Đình Phong và đỗ Tiến sĩ năm 1904. Tuy nhiên, thay vì theo con đường quan lộ, ông sớm giác ngộ tư tưởng duy tân, cùng Phan Châu Trinh và Huỳnh Thúc Kháng khởi xướng phong trào Duy Tân với mục tiêu "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh".

Trần Quý Cáp không ngừng diễn thuyết, truyền bá tư tưởng canh tân, kêu gọi cải cách giáo dục, phát triển kinh tế và xã hội. Dù được bổ nhiệm làm Giáo thụ, ông vẫn kiên định con đường cách mạng. Năm 1908, trong bối cảnh phong trào chống sưu thuế lan rộng, ông bị thực dân Pháp và triều đình Nguyễn bắt giữ, khép vào tội "mưu phản" và chịu án chém ngang lưng tại Khánh Hòa. Cái chết bi tráng của ông đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí bất khuất.