CHÍ SĨ YÊU NƯỚC CỤ HUỲNH THÚC KHÁNG

Nhắc đến vùng đất Tiên Phước anh hùng, người dân Quảng Nam luôn tự hào về cụ Huỳnh Thúc Kháng – một nhà yêu nước, nhà báo và nhà hoạt động cách mạng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Cuộc đời và sự nghiệp của cụ là tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần phụng sự nhân dân.

Nguyên tên ông là Huỳnh Văn Thước (còn có tên là Huỳnh Hanh), sinh tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước) tỉnh Quảng Nam cũ. Hiệu là Mính Viên

Từ nhỏ, cụ nổi tiếng thông minh, chăm học và sớm nuôi dưỡng chí hướng giúp dân, giúp nước. Sau khi đỗ Tiến sĩ năm 1904, cụ không chọn con đường làm quan để hưởng vinh hoa mà dấn thân vào phong trào yêu nước cùng nhiều sĩ phu tiến bộ của đất nước. Trong những năm đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, cụ Huỳnh Thúc Kháng tích cực tham gia phong trào Duy Tân nhằm nâng cao dân trí, phát triển kinh tế và khơi dậy tinh thần tự cường dân tộc. Vì các hoạt động yêu nước, cụ bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra Côn Đảo trong nhiều năm. Dù sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt, cụ vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ yêu nước, không khuất phục trước mọi áp bức.

Sau khi được trả tự do, cụ tiếp tục hoạt động vì dân, vì nước. Với uy tín và nhân cách lớn lao, cụ được nhân dân cả nước kính trọng.

Năm 1927, cụ Huỳnh Thúc Kháng sáng lập tờ báo Tiếng Dân, được xuất bản tại Huế, và bị chính quyền thời bấy giờ đình bản, năm 1943. Cách mạng tháng 8 thành công, Huỳnh Thúc Kháng quyết định nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Chính phủ Liên hiệp lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Theo sử gia Trần Trọng Kim thì trong thời gian này, khi được hỏi về công việc, Huỳnh Thúc Kháng đã nói: “Bây giờ việc gì cũng do địa phương tự trị cả, thành ra không có việc gì mấy, và khi có việc gì, thì họ làm sẵn xong cả rồi, tôi chỉ có vài chữ ký mà thôi”.

Năm 1946, khi Hồ Chí Minh sang Pháp để tham dự Hội nghị Fontainebleau, Huỳnh Thúc Kháng được cử làm Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cho thấy sự tín nhiệm của chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho ông. Thời gian này ông còn là Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam. Cuối năm 1946, ông là Đặc phái viên của Chính phủ vào cơ quan Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Trung Bộ tại Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.

Ngày 21/4/1947, cụ Huỳnh Thúc Kháng lâm bệnh nặng và mất tại huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, khi vẫn còn đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Quốc tang do Hồ Chí Minh làm trưởng ban lễ tang. Làm theo tâm nguyện của ông, nhân dân đã an táng ông trên đỉnh núi Thiên Ấn, nơi được mệnh danh là đệ nhất thắng cảnh của Quảng Ngãi. Nhà lưu niệm Huỳnh Thúc Kháng tại xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, Quảng Nam vẫn còn lưu giữ nhiều kỷ vật có giá trị, được một người cháu nuôi trong dòng tộc bảo quản. Để tưởng nhớ đến ông, tại nhiều tỉnh và thành phố như Quảng Nam, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ An, Quảng Bình, Hạ Long (Quảng Ninh), Quảng Ngãi, Nhơn Trạch (Đồng Nai),... có nhiều con đường và trường học mang tên ông.

Đối với quê hương Tiên Phước, cụ Huỳnh Thúc Kháng không chỉ là niềm tự hào mà còn là biểu tượng của tinh thần hiếu học, lòng yêu nước và đức tính thanh liêm. Cuộc đời của cụ nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức, sống có trách nhiệm với cộng đồng và góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Ngày nay, truyền thống yêu nước và tinh thần vượt khó của cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn được các thế hệ đoàn viên, thanh niên xã Thạnh Bình gìn giữ và phát huy. Đó là ngọn lửa truyền thống quý báu, tiếp thêm động lực để tuổi trẻ địa phương vững bước trên con đường học tập, lao động và cống hiến cho Tổ quốc.

“Tên tuổi cụ Huỳnh Thúc Kháng sẽ mãi là niềm tự hào của quê hương Tiên Phước, là tấm gương sáng để thế hệ trẻ noi theo.”