Chí sĩ yêu nước Trần Cao Vân- và phương tiện truyền bá tư tưởng chống Pháp độc đáo (2)

Bảo tàng Lịch sử Quốc giaVietnam National Museum of HistoryTrang chủGiới thiệu Tin tức Trưng bày Nghiên cứu Dự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợChí sĩ yêu nước Trần Cao Vân- và phương tiện truyền bá tư tưởng chống Pháp độc đáoTrang chủNghiên cứuNhân vật lịch sử12/12/2013 15:17 6179 Điểm: 5/5 (1 đánh giá)Năm 1916, vua Duy Tân cùng với Thái Phiên, Trần Cao Vân và các chí sĩ yêu nước của Việt Nam Quang phục Hội đã lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa lật đổ Pháp. Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa đã thất bại, những người cầm đầu đều bị bắt. Để bảo vệ vua Duy Tân, Thái Phiên và Trần Cao Vân đã nhận toàn bộ trách nhiệm, đồng thời chịu án tử hình của thực dân Pháp và Nam triều. Chí sĩ Trần Cao Vân hi sinh, nhưng cuộc đời và hoạt động yêu nước của ông đã để lại những dấu ấn riêng, đặc sắc…Trần Cao Vân (1866-1916) tên thật là Trần Công Thọ, sinh năm Bính Dần 1866, tại làng Tư Phú, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông được nhận định là người học vấn uyên thâm văn chương lỗi lạc của đất Trung Kỳ. Ông tham gia phong trào Cần Vương của Nguyễn Duy Hiệu từ khá sớm. Sau khi phong trào này bị tan vỡ, năm 1892, ông vào Bình Định dạy học, kiêm nghề địa lý bói toán.Chân dung nhà yêu nước Trần Cao Vân (1866-1916).Năm 1895, Trần Cao Vân (lúc này pháp danh là Như Ý, hiệu Hồng Việt, Bạch Sĩ) gặp Võ Trứ (?-1898), một thày chùa yêu nước ở Phú Yên. Ông đã cùng Võ Trứ dùng pháp thuật và bùa chú làm vũ khí tuyên truyền vận động và lôi cuốn được một số dân chúng (cả một số đồng bào thiểu số ở dãy Trường Sơn phía Tây các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên…) tổ chức thành một lực lượng chống Pháp khá mạnh. Bọn Pháp gọi đội nghĩa quân này là “giặc Thầy chùa” hoặc “giặc Rựa”. Năm 1898, khởi nghĩa Võ Trứ nổ ra, nhưng bị đàn áp. Võ Trứ bị bắt nhưng nhận mọi trách nhiệm về mình, Trần Cao Vân bị xử giam 11 tháng (do bọn Pháp không có chứng cứ gì). Mãn hạn tù, ông trở về Phú Yên mở trường dạy học, chủ yếu là giảng dạy sách với thuyết “Trung Thiên dịch”. Trung thiên dịch vốn dĩ là: Kinh dịch của Phục Hy gọi là Tiên Thiên, Văn Vương chỉnh lý lại gọi là Hậu Thiên, Trần Cao Vân sửa chữa, thêm bớt ý kiến nên gọi là Trung Thiên. Thực tế, trong sách này ngoài những thứ thái cực, lưỡng nghi, bát quái bí hiểm, ông đã lồng vào đó những lời kêu gọi yêu nước, qua đó thu hút được rất đông nhân dân hai tỉnh Bịnh Định, Phú Yên theo học.Chùa Cổ Lâm (huyện Đại Lộc, Quảng Nam), nơi Trần Cao Vân ẩn tu và viết “Trung Thiên dịch”.Bố chánh Bùi Xuân Nguyên, dưới sự chỉ đạo của quan thầy Pháp, lo sợ ông sẽ vận động nhân dân khởi nghĩa, nên đã cho bắt ông với tội danh “ Yêu thư, yêu ngôn”, xúi giục dân làm loạn. Lúc đầu chúng định tử hình ông nhưng không đủ chứng cớ kết tội nên án phạt còn 3 năm. Năm 1908, phong trào chống thuế nổ ra ở hai tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, ông bị chúng bắt lại và kết án khổ sai, đầy ra Côn Đảo 6 năm mới được thả về. Sau khi tự do ít lâu, Trần Cao Vân đã liên hệ, tham gia phong trào yêu nước của Việt Nam Quang phục Hội do Phan Bội Châu lãnh đạo. Ông cùng với Thái Phiên được giao nhiệm vụ bí mật xin hội kiến vua Duy Tân nhằm vận động nhà vua tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp. Vua Duy Tân đồng ý tham gia cuộc khởi nghĩa. Theo kế hoạch, cuộc khởi nghĩa sẽ được tiến hành vào lúc 1giờ sáng ngày 3 tháng 5 năm 1916. Trần Cao Vân và Thái Phiên được giao chỉ huy khởi nghĩa ở Huế. Nhưng đáng tiếc, cuộc khởi nghĩa đã bị lộ từ trước giờ khởi sự. Trần Cao Vân, Thái Phiên và vua Duy Tân cùng những người đồng chí hướng đều bị Pháp bắt. Nhằm bảo vệ tính mạng cho vua Duy Tân, Trần Cao Vân và Thái Phiên nhận hết trách nhiệm về phần mình. Ngày 17/5/1916, Cổng chém An Hòa tại Huế đã ghi nhận khí phách anh hùng vì nước của Trần Cao Vân, Thái Phiên cùng với hai đồng chí của ông là Tôn Thất Đề, Nguyễn Quang Siêu.Khu tưởng niệm hai chí sĩ yêu nước Trần Cao Vân và Thái Phiên ở thành phố Huế.Trần Cao Vân là một trong những chí sĩ yêu nước tiêu biểu của những năm đầu thế kỷ XX. Cuộc đời ông là một quá trình gian nan, vào tù ra khám, đấu tranh cứu nguy cho đất nước. Là một người thông thiên văn, tường địa lý, ông đã có sự kết hợp độc đáo và hiệu quả khi truyền bá tư tưởng yêu nước vào sách dạy “Trung Thiên dịch” của mình. Khi hi sinh, con người tài hoa đã khẳng khái đọc những câu thơ cuối cùng, nói lên chí hướng, lòng trung quân ái quốc của kẻ sĩ sống không thẹn với lòng:“Trời chung không đội với thù TâyQuyết trả ơn vua nợ nước nàyMột mối ba giềng xin giữ chặtThân dù thác xuống rạng đài mây”Phương Thảo (tổng hợp)Nguồn:Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Đinh Xuân Lâm (cb). Nxb Giáo dục, 2005.Bách khoa thư mở vi.wikipediakienthuc.netBảo tàng Lịch sử Quốc giaChia sẻ: Bài nổi bậtNhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh (1922-2010)08/07/2019 14:36 6445Duyên nghiệp sử sách cho tôi nhiều dịp may hiếm có, ví như bỗng một ngày, tôi được gặp nhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh ở tọa đàm về cuộc đấu tranh của những người yêu nước và cộng sản ở nhà tù Sơn La do cụ Nguyễn Văn Trân tổ chức vào hè năm 2007. Không thể hình dung được ông nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng, dáng cao manh mảnh, đôi mắt tinh anh, lại đã từng bị tù ở Sơn La cùng với bí thư chi bộ nhà tù Trần Huy Liệu.Một trí thức Tây học tiêu biểu - Giáo sư Lê Xuân Phương (1904-1989)“ Cán bộ đảng viên chúng ta cần đem những gì tốt đẹp nhất của mình đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp của Đảng”Phó bảng Hoàng Tăng Bí (1883-1939) - “nhà yêu nước nhiệt thành, vị túc nho uyên thâm”Bài viết khác10 ông vua tai tiếng nhất lịch sử Việt Nam (3)11/12/2013 22:04 5986Có những vị vua mãi mãi lưu tiếng xấu trong sử sách vì sự luồn cúi trước thế lực ngoại bang.10 ông vua tai tiếng nhất lịch sử Việt Nam (2)Cái chết bí ẩn của vua Kiến Phúc10 ông vua tai tiếng nhất lịch sử Việt Nam (1)Những cái nhất của Phật hoàng Trần Nhân TôngTriều đình nhà Nguyễn: Bốn tháng ba vuaNhững câu chuyện để đời của bà hoàng Từ DũNguyễn Quang Bích- Nhà quân sự tài hoa, nhà văn tiên phong về Tây Bắc.Lương Văn Can – Một nhà cách tân giáo dục thời cận đạiChuyện vua Thành Thái giả điên che mắt người PhápBảo tàng lịch sử quốc giaTrang chủGiới thiệuTin tứcTrưng bàyNghiên cứuDự án BTLSQGHỗ trợDịch vụ bảo tàngTrưng bày chuyên đềThư viện videoThư viện ảnhDịch vụCâu lạc bộ Em yêu lịch sửẤn phẩmMuseum ShopHòm thư góp ýEmail: banbientap@baotanglichsu.vnTheo dõi chúng tôiCơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Đơn vị quản lý: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia - Giấy phép số: 176/GP-TTĐT cấp ngày: 24/09/2020
Địa chỉ: Số 1, Tràng Tiền, Cửa Nam, Hà Nội
Số 216, Trần Quang Khải, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Email: banbientap@baotanglichsu.vn - Tel/Fax: 84.024.38252853