CHỊ ÚT TỊCH (BẾN TRE) – NGƯỜI MẸ MẶC ÁO BÀ BA CẦM SÚNG
Giữa vùng đất dừa yên bình của Bến Tre, có một người phụ nữ mà chỉ nghe tên thôi đã gợi lên cả một thời kỳ Đồng Khởi sục sôi: chị Út Tịch – Nguyễn Thị Được. Cuộc đời chị là câu chuyện của một người mẹ nghèo nhưng mạnh mẽ đến phi thường.
Chị lớn lên trong cảnh nhà túng thiếu. Thuở thiếu nữ, chị đã quen với cảnh gồng mình làm thuê, bơi xuồng qua những kênh rạch ngập phù sa. Nhưng điều đặc biệt ở chị là tính khí cương trực, thấy bất công là phản kháng ngay.
Năm 1960, phong trào Đồng Khởi bùng lên. Bến Tre cháy rực tinh thần kháng chiến. Trong bối cảnh ấy, chị Út Tịch được giao nhiệm vụ làm đội trưởng du kích xã. Áo bà ba, khăn rằn quấn cổ, tay cầm khẩu carbine cũ, chị trở thành nỗi khiếp sợ của bọn tề ngụy.
Có lần địch phục kích giữa rừng dừa, chúng cố bắt sống chị để dụ dỗ đồng đội. Khi bị bao vây, chị tháo dép, men theo mương nước, vừa bắn trả vừa dẫn anh em thoát vòng vây. Đạn bắn vào vai khiến chị lảo đảo, nhưng chị gượng dậy nói câu rất “Út Tịch”:
“Đau chút thôi, còn cái lai quần cũng đánh!”
Chị bị bắt nhiều lần. Lần nào cũng bị tra tấn tàn bạo: móc tay, dí điện, ngâm nước. Nhưng mỗi câu trả lời của chị đều khiến chúng kinh hãi. Chị bảo:
“Tao chết chứ tao không khai. Mi đánh tao thì tao càng đánh mi.”
Ngoài mặt trận, chị là nỗi khiếp sợ của giặc. Ở nhà, chị là người mẹ của sáu đứa con nhỏ. Những đêm không đi phục kích, chị ngồi đan lại quần áo cho các con, dạy chúng không được sợ bom đạn, phải sống cho tử tế. Chị nói:
“Má đi đánh giặc để tụi bây sau này đỡ khổ.”
Một lần, chị đưa con gái bé nhất – mới 3 tuổi – theo đơn vị vì không ai trông. Đứa bé ngủ say trên võng, trong khi bên ngoài tiếng súng nổ liên hồi. Đồng đội ai cũng thương, nhưng cũng hiểu: chị Út Tịch sống cả đời trong chiến tranh, đến nỗi âm thanh bom đạn đã hòa vào hơi thở hằng ngày.
Năm 1968, trong một trận càn lớn, chị bị thương nặng và hy sinh. Khi nhắm mắt, chị vẫn dặn đồng đội:
“Đánh tiếp nghen, đừng để dân mình cực nữa.”
Cả xóm Mỏ Cày tiễn chị trong tiếng khóc nghẹn. Người phụ nữ chân chất, người mẹ nghèo mặc áo bà ba, đã sống và chết như một ngọn lửa lớn cháy sáng giữa miền dừa bạt ngàn.
