Chị vẫn đi về nơi “đất lửa”

Chị vẫn đi về nơi “đất lửa”

HỮU NHÂN

45 năm sau ngày liệt sĩ Đặng Thùy Trâm hy sinh, người dân ở “đất lửa” Phổ Cường (Đức Phổ, Quảng Ngãi) vẫn kể cho nhau nghe những câu chuyện về người nữ anh hùng. 10 năm sau ngày công bố cuốn nhật ký với những trang viết thấm đẫm yêu thương, vùng quê này có những công trình mang tên người bác sĩ kiên cường, hết lòng vì người bệnh. Chị vẫn đi về với đất và người Phổ Cường trong những ngày tháng yên bình, xóm làng đã hồi sinh sau khói lửa chiến tranh.

Bà Tạ Thị Ninh giới thiệu hình ảnh liên quan đến bác sĩ Đặng Thùy Trâm với Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh tham quan bệnh xá.

Hồi ức của người em kết nghĩa

Căn nhà nhỏ của bà Tạ Thị Ninh (em kết nghĩa của bác sĩ Đặng Thùy Trâm) với mái ngói rêu phong nằm trong khu vườn rợp hoa trái giữa làng quê yên ả. Bà kể: Trong kháng chiến chống Mỹ, gia đình bà đã đào 5 căn hầm bí mật ngay dưới nền nhà và xung quanh vườn làm nơi trú ngụ cho cán bộ, du kích. Phát hiện dấu vết khả nghi nên địch thường bắn pháo và tổ chức hành quân càn quét, nhằm “tìm diệt” lực lượng cách mạng. Dẫu chịu nhiều tổn thất, nhưng quân và dân Phổ Cường vẫn quyết trụ bám, đánh trả.

Giữa lúc làng xóm tiêu điều thì vào tháng 3.1967, anh Thuận (tên có ghi trong nhật ký, hy sinh năm 1971) đưa chị Trâm đến nhà bảo rằng chị vừa từ ngoài Bắc vào chiến trường. Mọi người đều thương yêu chị như người thân trong gia đình. Với nhiệm vụ phụ trách Bệnh xá Đức Phổ, chị cùng các nhân viên luôn di chuyển thương-bệnh binh và trang thiết bị để tránh giặc truy lùng. Dẫu vậy, chị vẫn vượt qua nhiều đồn bốt của địch, đi về xóm làng để trị bệnh, hướng dẫn cho người dân những bài thuốc quý từ cây lá trong vườn nhà. “Chị Trâm gan dạ lắm. Một buổi chiều tháng 10.1967, gia đình tôi cùng với chị và nhiều anh du kích đang ở trong nhà thì hai máy bay trực thăng Mỹ nhào đến vì phát hiện có người chạy vào bên trong. Máy bay bay rất thấp, sắp quạt tung mái nhà lợp tranh, hai anh du kích giương súng lên định bắn nhưng chị ngăn lại, bảo: “Chúng chưa phát hiện được mình. Nếu bắn cháy máy bay thì pháo của địch từ các căn cứ gần đó sẽ bắn vào làng, gây thương vong cho người dân”. Sau một hồi quần đảo, chúng bay đi nơi khác.

Ban ngày, chị cùng với gia đình đi làm đồng áng, tìm hái thuốc nam. Đêm đến, chị giao lưu văn nghệ với thanh niên và anh em du kích. Có bữa, địch càn quét xúc hết lúa gạo của người dân trong xóm. Gia đình tôi chỉ còn vài lon gạo do mẹ cất giấu trước đó. Chiều tối, anh em du kích về quá đông nên cầm chắc phải ngủ đói. Chị Trâm vội cắp rổ dạo quanh xóm tìm hái rau, còn tôi thì ra đồng mò cua mang về chế biến thức ăn. Bữa cơm tối hôm ấy có món cua rang, rau sống và canh rau tập tàng nấu cua, nhưng cơm rất ít. Chị giành phần ngồi bên nồi cơm, xúc vào chén cho các anh, còn mình chỉ ăn canh với rau. Tôi vội lấy chén của chị xúc ít cơm và ép chị ăn. Chị miễn cưỡng ăn rồi quay người lén lau giọt lệ nơi khóe mắt…”.

Cảm phục đức tính kiên cường và sự tận tụy vì người bệnh của chị Trâm nên bà Ninh đã xin theo học lớp y tá phục vụ chiến đấu. Chị Trâm tặng bà võng, dù cùng với một số thiết bị y tế dùng để điều trị bệnh cho cán bộ và nhân dân. Những kỷ vật này luôn được bà giữ gìn cẩn thận rồi trao tặng cho Bảo tàng Phụ nữ sau khi cuốn nhật ký được công bố. Khi nghe tin chị Trâm hy sinh, gia đình bà cùng với nhiều người dân Phổ Cường bàng hoàng đau đớn. Đến bữa, mẹ bà Ninh lại bới thêm chén cơm “cho con Trâm nó ăn, kẻo đói”. Vào ngày rằm và mùng một âm lịch, gia đình bà cùng với nhiều người dân trong xã thắp hương tưởng nhớ chị.

Trong căn nhà nhỏ, bức di ảnh của người nữ anh hùng được treo trang trọng bên cạnh bức tranh khảm sơn mài vẽ hình Hoàng đế Quang Trung vung gươm trên lưng tuấn mã. “Họ là những người anh hùng đã cống hiến cuộc đời mình cho dân tộc Việt. Chiếc nón lá chị đội trong bức ảnh do chính tay tôi chằm, mẹ tôi xin chiếc đai của người thân buộc vào nón tặng chị. Chị cảm động lắm, bước đến đứng cạnh gốc dừa để anh Giá chụp ảnh lưu lại đến bây giờ. Giờ trong vườn nhà tôi còn một chiếc hầm bí mật, nơi chị cùng với nhiều cán bộ, du kích từng trú ngụ tránh địch truy lùng. Dù chị đã hy sinh, nhưng đối với tôi và nhiều người vẫn luôn nhớ về những hình ảnh thân thương của chị…” - lời bà Ninh.

Tiếp nối ngọn lửa Đặng Thùy Trâm

Ngày 22.6 hằng năm, các y-bác sĩ ở Bệnh xá Đặng Thùy Trâm đều tổ chức giỗ chị. Mâm cỗ không thể thiếu gà luộc và cua rang, món ăn chị rất thích lúc sinh thời. “Thời chiến tranh thiếu thốn đủ thứ, đâu có được như bây giờ nên hiếm khi chị được thưởng thức hai món ấy. Vì vậy, tôi luôn cố gắng nuôi gà thả vườn để mang đến cúng chị. Chị em ở bệnh xá tìm mua cua về rang để thắp hương viếng chị” - bà Ninh nói. “Cứ đến ngày giỗ của chị là tụi em cùng với chị em y tế thôn lại chung tay lo mua sắm thực phẩm và sửa soạn mâm cỗ. Đây là dịp để nghe cô Ninh cùng các chị lớn tuổi kể lại những mẩu chuyện về chị Trâm, hướng dẫn tụi em chế biến những món mà chị Trâm thích ăn. Dịp tất niên, tụi em cũng chung tay lo mâm cỗ dâng lên cúng chị. Vào những ngày ấy, mẹ của chị Trâm ở Hà Nội luôn điện thoại hỏi thăm sức khỏe, kể nhiều chuyện về chị và động viên tụi em cố gắng công tác” - nữ hộ sinh Nguyễn Thị Lai kể.

Nhiều người chưa được gặp mặt chị, chỉ biết chị qua chuyện kể và đọc trong nhật ký nhưng họ vẫn mua bánh, nước ngọt mang đến viếng. Khói hương bảng lảng những tấm lòng thành kính, ngưỡng mộ người bác sĩ đã xả thân cho đất nước thanh bình. “Tôi và nhiều người mang hương hoa đến viếng chị Trâm. Vì lẽ sống của chị thật cao cả. Sau khi thắp hương, chúng tôi cùng nhau ăn cơm, kể cho nhau nghe những câu chuyện về chị. Qua đó, tình cảm giữa bệnh nhân cùng với các y-bác sĩ ngày càng thân thiết…” - lời ông Nguyễn Tăng Sơn - một bệnh nhân điều trị nội trú tại bệnh xá.

Sau khi nhật ký được công bố, nhiều đơn vị và nhà hảo tâm chung tay xây dựng bệnh xá mang tên người nữ anh hùng với khoản kinh phí hơn 6 tỉ đồng. Hiện bệnh xá có 10 giường bệnh với 13 cán bộ và nhân viên, khám và điều trị bệnh cho người dân Phổ Cường và những khu vực lân cận. Hằng năm, bệnh xá khám và cấp thuốc cho trên dưới 14.000 lượt người. Nhiều bệnh nhân điều trị nội trú trong thời gian khá dài trở thành người thân của các y-bác sĩ nơi đây. Bác sĩ Thạch Cảnh Đoàn - Phó bệnh xá - kể: Nhiều bệnh nhân nằm điều trị tại bệnh xá, đến khi xuất viện họ thường đến thăm hỏi các y-bác sĩ và xem như người thân trong gia đình. Tuy vậy, vẫn có trường hợp không có thẻ bảo hiểm y tế nhưng vẫn lớn tiếng: “Bệnh xá Đặng Thùy Trâm mà cũng phải mua sổ khám bệnh hay sao?”. Những lúc như thế, các anh chị luôn ân cần giải thích để làm hài lòng người bệnh... Tiếp bước chị Trâm, cán bộ và nhân viên bệnh xá luôn đoàn kết, giúp đỡ nhau trong công việc và cuộc sống hằng ngày. Dù hết giờ làm việc, nhưng họ vẫn vội vã đến bệnh xá khi nhận được tin báo qua điện thoại “có ca bệnh nặng, cần sự giúp đỡ”.

Vùng “đất lửa” Phổ Cường còn có thư viện mang tên Đặng Thùy Trâm do các nhà hảo tâm chung tay xây dựng và trao tặng hơn 11.000 cuốn sách. Thư viện được xây dựng khá bề thế, nằm trong khuôn viên trụ sở xã bốn mùa lộng gió. Hằng ngày, nơi đây đón tiếp, phục vụ hơn 30 lượt độc giả, chủ yếu là các em học sinh đến đọc sách báo và tìm hiểu về tấm gương hy sinh anh dũng của chị. “Em nghĩ mình thật may mắn khi được làm việc tại thư viện mang tên chị Trâm. Vì vậy, em luôn tìm kiếm tư liệu qua sách, báo để trả lời cho những độc giả hỏi chuyện về chị” - cô Nguyễn Thị Lệ Trinh - nhân viên thư viện - nói.

Nguồn:

https://laodong.vn/phong-su/chi-van-di-ve-noi-dat-lua-526662.ldo