Chị Võ Thị Sáu - Vọng mãi lời ca

VÕ THỊ SÁU

Người con gái Đất Đỏ – biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam

“Có những tuổi xuân không dài, nhưng đủ để làm nên một huyền thoại.”

Võ Thị Sáu (1933-1952)

• Tên thật: Nguyễn Thị Sáu

Chị Võ Thị Sáu – Vọng mãi lời ca

Võ Thị Sáu (1933–1952) là nữ Anh hùng liệt sĩ, một trong những biểu tượng tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Sinh ra ở vùng đất Đất Đỏ, Bà Rịa, chị sớm tham gia hoạt động cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Từ một cô gái nhỏ tuổi làm nhiệm vụ liên lạc, chị trở thành người chiến sĩ kiên cường, giữ vững khí tiết trước sự tra tấn và cái chết. Hình ảnh người con gái Đất Đỏ bình thản bước ra pháp trường đã trở thành biểu tượng về lòng yêu nước và ý chí bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng giới thiệu chị với hình ảnh một người anh hùng luôn lạc quan, yêu đời và tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.

Tuổi thơ trên quê hương Đất Đỏ

Chị Võ Thị Sáu tên thật là Nguyễn Thị Sáu, sinh năm 1933 (một số tài liệu ghi năm 1935), quê ở xã Phước Thọ, quận Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa, nay thuộc xã Phước Long Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Chị là con gái thứ sáu trong gia đình ông Võ Văn Hợi và bà Nguyễn Thị Đậu. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, Võ Thị Sáu sớm chứng kiến cảnh quê hương bị quân Pháp chiếm đóng và những người dân yêu nước bị đàn áp.

Tuổi thơ của chị vì thế không chỉ gắn với gia đình và quê hương mà còn sớm gắn với cuộc đấu tranh giành độc lập.

Cô gái nhỏ tuổi làm nhiệm vụ cách mạng

Khi phong trào cách mạng ở Đất Đỏ phát triển, Võ Thị Sáu bắt đầu làm những công việc phù hợp với tuổi của mình như liên lạc, tiếp tế và cung cấp tin tức cho lực lượng cách mạng.

Năm 1947, khi mới khoảng 14 tuổi, chị được kết nạp vào Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ.

Vóc dáng nhỏ bé, nhanh nhẹn và thông minh giúp chị có thể đi qua nhiều khu vực mà không dễ bị phát hiện. Từ thị trấn Đất Đỏ đến Phước Lợi, Long Mỹ, Phước Hải, chị thực hiện nhiệm vụ nắm tình hình, đưa tin và báo cáo những hoạt động của địch cho tổ chức.

Có những tin tức tưởng như rất nhỏ nhưng lại có ý nghĩa quan trọng đối với sự an toàn của lực lượng cách mạng. Chị từng phát hiện những người làm chỉ điểm hoặc phản bội, kịp thời báo cho tổ chức để chủ động đối phó.

Từ một thiếu nữ làm công tác liên lạc, Võ Thị Sáu ngày càng thể hiện sự gan dạ, nhanh trí và tinh thần trách nhiệm.

Những trận chiến của người thiếu nữ Đất Đỏ

Ngày 14/7/1948, trong một cuộc mít tinh do chính quyền Pháp tổ chức tại Đất Đỏ, Võ Thị Sáu tham gia trận đánh bằng lựu đạn. Sau đó, chị tiếp tục tham gia nhiều hoạt động diệt tề, trừ gian.

Một trong những trận đánh được các tư liệu về chị nhắc đến là cuộc tập kích nhằm vào tên Tổng Tòng, một tay sai khét tiếng chống phá cách mạng. Trận đánh khiến đối phương khiếp sợ và hạn chế những hoạt động truy lùng lực lượng cách mạng trong khu vực.

Những hoạt động ấy cho thấy một điều đặc biệt: dù tuổi đời còn rất nhỏ, Võ Thị Sáu đã có ý thức rất rõ về nhiệm vụ của mình.

Chị không chiến đấu vì danh tiếng. Với chị, mỗi nhiệm vụ được giao đều là một phần trách nhiệm đối với cách mạng và quê hương.

Bị bắt và những năm tháng trong lao tù

Tháng 2/1950, trong một trận tập kích, Võ Thị Sáu bị địch bắt.

Từ đây, người thiếu nữ Đất Đỏ bước vào những năm tháng khắc nghiệt trong nhà tù thực dân.

Chị lần lượt bị giam tại nhà tù Bà Rịa, Khám Lớn Sài Gòn. Địch tìm mọi cách tra tấn và khai thác thông tin nhưng không khuất phục được chị.

Trong nhà tù, Võ Thị Sáu vẫn tìm cách tiếp tục hoạt động. Khi được giao làm việc ở khu vực nhà bếp của nhà tù, chị đã tranh thủ thực hiện nhiệm vụ liên lạc bí mật giữa những người tù cách mạng.

Hoạt động này sau đó bị phát hiện. Tháng 5/1951, thực dân Pháp đưa chị ra xét xử và kết án tử hình.

Một người con gái còn rất trẻ phải đối diện với bản án tử hình, nhưng điều đó không làm Võ Thị Sáu khuất phục.

Những ngày cuối cùng ở Côn Đảo

Ngày 21/1/1952, Võ Thị Sáu bị đưa ra Côn Đảo với số tù G.267 và bị giam riêng tại xà lim Sở Cò.

Đêm 22/1/1952, chị được Chi bộ nhà tù kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sáng 23/1/1952, tại pháp trường Côn Đảo, Võ Thị Sáu bước ra trước họng súng của kẻ thù. Chị không chấp nhận bịt mắt. Người con gái Đất Đỏ muốn được nhìn quê hương, đất nước lần cuối bằng chính đôi mắt của mình: “Không cần bịt mắt tôi. Hãy để cho đôi mắt tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng và tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!” Chị cất tiếng hát Tiến quân ca. Khi tiếng súng chuẩn bị vang lên, chị tiếp tục hô vang: “Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

Ngày hôm ấy, người con gái Đất Đỏ đã hy sinh. Nhưng sự bình thản và khí phách của chị trước giờ phút cuối cùng đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu về tinh thần bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam.

Người con gái Đất Đỏ sống mãi trong ký ức dân tộc

Sau khi hy sinh, hình ảnh Võ Thị Sáu ngày càng trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ người Việt Nam.

Mộ chị hiện nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Nơi đây trở thành một địa chỉ để các thế hệ đoàn viên, thanh niên và nhân dân đến dâng hương, tưởng niệm những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trung ương Đoàn nhiều lần tổ chức các hoạt động tri ân, dâng hương tại Nhà lưu niệm và khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu, qua đó giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.

Ngày 2/8/1993, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)

Một tuổi xuân không trở lại

Võ Thị Sáu ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chị không có một tuổi thanh xuân bình thường như những cô gái cùng trang lứa. Tuổi trẻ của chị gắn với những chuyến đi liên lạc, những nhiệm vụ bí mật, những trận chiến và cuối cùng là những ngày tháng trong nhà tù thực dân.

Nhưng chính từ tuổi xuân đã hiến dâng ấy, hình ảnh Võ Thị Sáu trở thành một biểu tượng đặc biệt.

Đó là hình ảnh của một người con gái nhỏ tuổi nhưng có lòng yêu nước lớn lao; một người chiến sĩ đứng trước hiểm nguy nhưng không khuất phục; một người trẻ tuổi dám sống và hy sinh vì điều mình tin là đúng.

Ngày nay, đất nước đã hòa bình. Thế hệ trẻ không còn phải cầm lựu đạn ra trận hay đối diện với họng súng của kẻ thù như Võ Thị Sáu. Vì vậy, học tập tấm gương của chị không phải là lặp lại những năm tháng chiến tranh, mà là biết trân trọng hòa bình, sống có trách nhiệm, chăm chỉ học tập, có lý tưởng và biết đóng góp cho cộng đồng, quê hương, đất nước.

Có lẽ vì thế mà tiếng hát và hình ảnh người con gái Đất Đỏ vẫn còn được nhắc nhớ qua nhiều thế hệ.

Võ Thị Sáu đã hy sinh ở tuổi thanh xuân, nhưng tuổi trẻ của chị đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ của dân tộc.

Nguồn tư liệu

1. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Chị Võ Thị Sáu – Vọng mãi lời ca. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)