Chiếc áo ấm đêm giao thừa

Mùa đông năm 1956 ở miền Bắc lạnh thấu xương. Những cơn gió bấc tràn về kèm theo mưa phùn làm cho cái rét ngày giáp Tết càng thêm buốt giá.

Vào đêm giao thừa năm ấy, tại căn nhà sàn đơn sơ trong Phủ Chủ tịch, Bác Hồ vẫn miệt mài làm việc bên chiếc đèn bàn nhỏ. Khi đồng hồ điểm 11 giờ đêm, Bác đứng dậy, khoác chiếc áo kaki sờn vai đã bạc màu theo năm tháng và bảo các đồng chí cảnh vệ chuẩn bị xe. Bác muốn đi chúc Tết một số gia đình lao động nghèo ở Hà Nội mà không hề báo trước, vì Bác muốn chứng kiến cuộc sống thực tế của đồng bào khi Tết đến, xuân về.

Điểm đến đầu tiên của Bác là ngõ tối sâu hun hút trên phố Sinh Từ (nay là phố Nguyễn Khuyến). Xe dừng đầu ngõ, Bác đi bộ vào trong, bùn lầy bám đầy dép cao su. Bác dừng chân trước một căn nhà lá dột nát, trống hoác, chỉ có một chiếc chiếu rách trải dưới nền đất ẩm ướt. Đó là nhà của một người mẹ trẻ góa chồng, một mình nuôi ba đứa con nhỏ bằng nghề gánh nước thuê.

Trong nhà, ba đứa trẻ đang nằm co quắp vào nhau, đắp chung một mảnh chăn chiên mỏng, người run lên bần bật vì cái lạnh tràn qua khe liếp. Người mẹ thì đang dọn dẹp nốt mấy đôi quang gánh, trên bàn thờ chỉ có độc một đĩa muối trắng và vài nén hương ép vội, tuyệt nhiên không có chút không khí Tết nào.

Thấy có bóng người bước vào, người mẹ ngẩng lên. Khi nhận ra vầng trán cao và chòm râu bạc quen thuộc của vị lãnh tụ kính yêu, chị bàng hoàng đến mức đánh rơi cả chiếc gáo dừa trên tay. Chị bật khóc nức nở, quỳ xuống và lắp bắp:
— Bác… Bác Hồ! Ôi Bác ơi, sao Bác lại đến nhà mẹ con cháu giờ này?

Bác Hồ vội bước tới, đỡ người mẹ đứng dậy. Đôi mắt Người nhòe lệ. Bác an ủi bằng giọng xứ Nghệ ấm áp:
— Bác không đến thăm mẹ con thím thì thăm ai đêm nay? Tết nhất đến nơi rồi mà trong nhà thế này sao…

Bác bước lại gần chiếc giường nhỏ, cúi xuống đắp lại tấm chăn cho ba đứa trẻ. Lúc này, đứa con lớn khoảng 7 tuổi giật mình tỉnh giấc. Nhìn thấy Bác, cậu bé không hề sợ hãi mà dụi mắt, reo lên: "Bác Hồ! Bác Hồ trong ảnh đây rồi!". Bác mỉm cười, bế cậu bé vào lòng. Người cảm nhận rõ cơ thể em nhỏ đang run lên vì cái rét mùa đông.

Bác mở chiếc túi mang theo, lấy ra một chiếc áo bông ấm áp màu xanh gấm, tự tay mặc vào cho cậu bé. Chiếc áo này vốn là món quà của một đoàn đại biểu quốc tế tặng Bác, nhưng Người chưa bao giờ dùng cho riêng mình. Tiếp đó, Bác chia cho mỗi đứa trẻ một chiếc bánh chưng nhỏ và vài phong kẹo. Bác quay sang trao cho người mẹ một túi gạo nếp cùng một số tiền tiết kiệm của Người để gia đình kịp lo bữa cơm ngày Tết.

Nhìn các con mặc áo mới, ăn kẹo ngon, người mẹ nghèo khóc nghẹn ngào vì xúc động. Bác Hồ nắm lấy bàn tay chai sạn của chị và ân cần dặn dò:
— Đảng và Chính phủ vẫn còn nhiều thiếu sót khi chưa chăm lo được đầy đủ cho cuộc sống của đồng bào. Thím cố gắng nuôi dạy các cháu nên người. Khó khăn rồi sẽ qua, nước nhà sẽ ngày càng ấm no hơn.

Bác đứng lại trò chuyện thêm một lát rồi chúc Tết gia đình và lặng lẽ bước ra xe khi tiếng pháo giao thừa bắt đầu nổ ran khắp phố phường. Trên suốt chặng đường về, Bác nhìn ra cửa sổ xe, nét mặt trầm tư, đượm buồn. Người tự nhủ phải làm sao để đất nước mau chóng hòa bình, để mọi trẻ em trên đời đều có áo ấm mặc và được cắp sách đến trường.