“Chiếc áo chưa kịp mặc”

Ở một làng nhỏ nằm nép mình dưới chân dãy núi Trường Sơn, thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, có một căn nhà gỗ ba gian đã bạc màu theo thời gian, nơi trong góc tủ cũ kỹ vẫn còn cất giữ một chiếc áo sơ mi trắng được gấp ngay ngắn, phẳng phiu như chưa từng qua năm tháng. Đó là chiếc áo chị Lan may vào khoảng đầu năm 1972, những ngày chiến sự còn ác liệt, khi chồng chị – anh Trọng – nhận lệnh nhập ngũ. Hồi ấy, chị còn trẻ lắm, mới ngoài hai mươi, tối tối ngồi bên ngọn đèn dầu, tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ, vừa may vừa tưởng tượng đến ngày anh trở về, mặc chiếc áo trắng này, cùng chị đi qua con đường làng, ghé thăm họ hàng, để mọi người nhìn thấy anh không còn là chàng trai gầy gò ngày nào mà đã trở nên chững chạc, rắn rỏi sau những tháng ngày quân ngũ.

Chiếc áo may xong đúng vào hôm anh chuẩn bị lên đường. Buổi sáng hôm ấy, sương còn phủ mờ lối nhỏ, chị cầm chiếc áo đưa cho anh, rồi lại rụt tay lại, cười gượng: “Thôi, để ở nhà cho khỏi nhàu, lúc nào anh về phép hãy mặc”, anh chỉ gật đầu, không nói nhiều, ánh mắt nhìn chị thật lâu như muốn ghi nhớ tất cả. Trước khi đi, anh còn quay lại dặn: “Giữ cho anh nhé, khi về anh sẽ mặc”. Không ai trong hai người nghĩ rằng đó lại là lời hẹn dang dở.

Những tháng sau đó, thư anh gửi về vẫn đều, nét chữ khi vội vàng, khi run run vì mưa rừng hay những đêm hành quân dài, trong thư anh vẫn nhắc đến chiếc áo, bảo rằng nhớ lắm, về nhất định sẽ mặc để chị nhìn cho đỡ nhớ. Nhưng rồi thư thưa dần, cho đến một ngày cuối năm 1973, tin báo tử được gửi về làng. Hôm ấy, trời Hương Sơn lạnh buốt, gió từ núi thổi xuống hun hút, chị đứng lặng trước hiên nhà, tay vẫn nắm chặt chiếc áo trắng chưa kịp trao, không khóc thành tiếng, chỉ ngồi rất lâu bên bậc cửa, như thể mọi thứ quanh mình đã ngừng lại.

Từ ngày đó, chiếc áo không còn là món đồ để mặc, mà trở thành thứ duy nhất chị có thể giữ lại từ một lời hẹn. Chị gấp áo cẩn thận, đặt vào chiếc tủ gỗ cũ, thỉnh thoảng lại mang ra, vuốt lại từng nếp gấp, phủi nhẹ lớp bụi vô hình, như sợ thời gian sẽ làm phai đi điều gì đó. Dù bao nhiêu năm trôi qua, áo vẫn trắng, vẫn nguyên vẹn, chưa từng được khoác lên vai người nó thuộc về, như thể thời gian đã dừng lại ở buổi sáng anh rời làng.

Người trong xóm có lần hỏi sao chị không cất đi nơi khác, hoặc thôi đừng giữ nữa cho đỡ buồn, chị chỉ lắc đầu, nói rất khẽ rằng: “Bỏ đi thì lấy gì mà nhớ…”. Với chị, chiếc áo ấy không chỉ là vải vóc, không chỉ là một kỷ vật, mà là cả một quãng đời còn dang dở, là hình bóng của một người chưa kịp trở về, là lời hẹn giản dị mà suốt một đời không thể thực hiện. Và cứ như thế, trong căn nhà nhỏ nơi miền núi Hà Tĩnh, chiếc áo vẫn nằm đó, lặng lẽ giữ lại một thanh xuân đã dừng lại từ rất lâu.