Chiếc áo len dệt từ tóc của nữ tù chính trị Côn Đảo
Chiếc áo len dệt từ tóc của nữ tù chính trị Côn Đảo
Vào những năm thập niên 60 - 70, tại các phòng giam biệt lập hay các khu "Chuồng cọp" Côn Đảo, chế độ nhà tù thực dân và đế quốc đã dùng mọi cách để bào mòn cả thể xác lẫn tinh thần của các chiến sĩ cách mạng. Đối với các nữ tù chính trị, nỗi khổ sai còn tăng lên gấp bội.
Mùa đông ở biển Côn Đảo, gió chướng thổi về mang theo cái lạnh thấu xương, len lỏi qua những song sắt, luồn vào lòng hầm đá ẩm thấp. Các chị em tù binh lúc ấy chỉ có trên người bộ quần áo tù mỏng manh, sờn rách. Địch cố tình không cấp chăn màn, không cho nước ấm, thậm chí còn đổ vôi bột, dội nước lạnh từ trên trần chuồng cọp xuống để hành hạ. Nhiều chị em bị bệnh tật, kiết lỵ, sốt rét rừng hành hạ, cơ thể suy kiệt, run lên bần bật trong đêm lạnh.
Sáng kiến từ nỗi đau: Gom nhặt từng sợi tóc rụng
Trong hoàn cảnh thiếu thốn tột cùng ấy, không có len, không có vải để may áo ấm cho những đồng đội đang hấp hối, các nữ tù chính trị đã nảy ra một ý tưởng vô cùng đặc biệt.
Sau mỗi trận đòn roi tra tấn chết đi sống lại, hoặc do chế độ ăn uống thiếu chất, mái tóc dài của các chị em rụng xuống rất nhiều. Thay vì để những sợi tóc ấy tiêu biến vào cát bụi nhà tù, các chị đã thầm lặng nhặt nhạnh từng sợi tóc một.
Gom góp: Mỗi người một ít, giấu vào trong các kẽ gạch, hốc tường phòng giam để tránh lính gác phát hiện.
Xe sợi: Từ những sợi tóc đơn lẻ, ngắn dài khác nhau, các chị dùng đôi tay khéo léo, kiên nhẫn tết lại thành những sợi đôi, sợi ba, rồi bện thành một sợi dây dài, chắc chắn như những sợi len.
Dệt áo: Bằng những chiếc que tre chuốt nhỏ nhặt được lúc đi lao dịch, hoặc dùng chính những chiếc xương cá từ khẩu phần ăn được mài sắc, các chị đã tỉ mẩn đan, dệt nên một chiếc áo gile nhỏ.
Chiếc áo ấy không có màu sắc sặc sỡ, nó mang một màu đen tuyền xen lẫn những sợi bạc của những người chị lớn tuổi. Nó được dệt bằng máu, nước mắt và mái tóc thanh xuân của hàng chục người con gái kiên trung.
"Chiếc áo ấm" truyền tay trước giờ vĩnh biệt
Chiếc áo dệt từ tóc không đủ rộng, cũng không đủ dày như những chiếc áo len ở hậu phương, nhưng nó chứa đựng một thứ năng lượng sưởi ấm kỳ diệu — tình đồng chí sâu nặng.
Trong phòng giam, chiếc áo ấy không thuộc về riêng ai. Nó trở thành kỷ vật thiêng liêng của tập thể. Ban đêm, khi gió lạnh lùa vào, chiếc áo được nhường cho người yếu nhất, người đang lên cơn sốt rét run cầm cập. Đặc biệt, đối với những chị em bị tra tấn trọng thương, biết mình không thể qua khỏi đêm nay, các đồng đội sẽ mặc chiếc áo ấy cho họ.
Họ ra đi trong vòng tay đồng đội và trong cái ấm áp từ mái tóc của những người chị em mình. Chiếc áo tóc đã cùng các chị vượt qua những giờ phút đen tối nhất, giữ vững khí tiết của người cộng sản cho đến hơi thở cuối cùng.
Lời kết: Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện về chiếc áo dệt từ tóc của các nữ tù chính trị Côn Đảo vẫn mãi là một biểu tượng bất tử. Nó chứng minh một điều: Giữa lòng địa ngục trần gian khốc liệt và tàn bạo nhất, súng đạn và sự tàn ác có thể thắt chặt xiềng xích, nhưng không bao giờ có thể dập tắt được sự yêu thương, đùm bọc và sự sáng tạo kỳ diệu của người phụ nữ Việt Nam.
