CHIẾC ÁO LONG BÀO VÀ ĐƯỜNG CÀY CỦA VUA

Năm 979, Đinh Tiên Hoàng bị ám sát, Vua Đinh Toàn lên ngôi khi mới 6 tuổi. Nhà Tống bên Trung Quốc nhân cơ hội nước ta rối ren, đã xua quân xâm lược. Triều đình Hoa Lư chao đảo. Lúc ấy, Thái hậu Dương Vân Nga đã có một hành động dũng cảm phi thường: Bà lấy chiếc áo long bào của nhà Đinh khoác lên vai Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, mời ông lên ngôi Hoàng đế để đủ danh chính ngôn thuận chỉ huy quân dân chống giặc.

Lê Hoàn lên ngôi (Lê Đại Hành), lập tức triển khai quân đội. Ông không phòng ngự thụ động mà dùng kế đóng cọc trên sông Bạch Đằng (trước cả Ngô Quyền và Trần Hưng Đạo) để chặn thủy quân địch, đồng thời cho quân mai phục đánh tan lục quân Tống ở ải Chi Lăng. Chiến thắng năm 981 của ông nhanh gọn và oanh liệt, khiến nhà Tống phải khiếp sợ công nhận Đại Cồ Việt là một quốc gia độc lập.

Nhưng điều khiến Lê Đại Hành trở nên vĩ đại không chỉ là tài đánh giặc, mà là tầm nhìn về nông nghiệp. Ông hiểu rằng "Phi nông bất ổn", dân no thì nước mới mạnh. Đầu xuân năm 987, Vua Lê Đại Hành đã làm một việc chưa từng có tiền lệ: Ông cởi bỏ áo hoàng bào, xắn quần, trực tiếp lội xuống ruộng ở chân núi Đọi (Hà Nam) để cầm cày.

Quần thần can ngăn vì sợ lấm bẩn long thể, nhưng vua gạt đi. Ông thúc trâu đi những đường cày thẳng tắp, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, hòa cùng niềm vui của nông dân. Hành động của vua như một lời hiệu triệu mạnh mẽ: Đến Vua còn đi cày, thì muôn dân không ai được lười biếng. Tương truyền, dưới lưỡi cày của vua bật lên một hũ vàng (do vua ngầm sai người chôn để khích lệ dân), nhân dân reo hò vang dậy. Lễ hội Tịch điền (Vua đi cày) ra đời từ đó, trở thành nét đẹp văn hóa khuyến nông rực rỡ của văn minh lúa nước Việt Nam.

Lê Đại Hành là vị vua văn võ song toàn, một con người thực tế và quyết đoán. Hình ảnh ông khoác áo long bào đánh giặc và hình ảnh ông xắn quần đi cày đều toát lên khí phách của một người đứng đầu biết lo cho dân cho nước. Bài học về sự "gương mẫu" của ông vẫn còn nguyên giá trị: Người lãnh đạo muốn quần chúng tin theo thì phải lăn xả vào công việc, nói đi đôi với làm.